Reklama

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

Reklama

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • PRACA | dam
    Potrzebny MŁODY PRACOWNIK DO PRZYUCZENIA (PRACE BUDOWLANE), na start 18 zł/ha + ubezpieczenie. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Sklep obuwniczy w Zakopanem zatrudni ekspedientki.CV oraz list motywacyjny proszę przesyłać na adres email lub zgłoszenia telefoniczne.
    Tel.: 697069380
    E-mail: tatrzanski@dworek.biz
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę miejsce na stoisko regionalne ul. Pardałówka
    Tel.: 500370970
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: OSOBĘ DO PRACY W KUCHNI. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | szukam
    dietetyk, intendent z pełną znajomością programów żywieniowych RW i PZ. 669 364 691
  • PRACA | dam
    Zatrudnię młodą i energiczną dziewczynę do obsługi w restauracji w Bukowinie Tatrzańskiej.
    Tel.: 660172232
    E-mail: restauracja@burymis.pl
  • PRACA | dam
    Stanowiska kucharza oraz pomocy kuchennej w małej restauracji przy pensjonacie w Zakopanem. Godziny pracy do ustalenia. Dla kobiety zakwaterowanie na miejscu. Prosimy o kontakt telefoniczny lub o przesłanie CV.
    Tel.: 600 250 202
    E-mail: hotel-pp@gabrysia.com.p
    Inne: JAR, Jaszczurówka 30, 34-500 Zakopane
  • PRACA | dam
    Roznoszenie ulotek oraz promowanie wycieczek jednodniowych
    Tel.: 606286379
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    KIA SOUL, 2010 r., pierwsza rejestracja 2011, serwisowany Aso, bezwypadkowe, 1.6 benzyna,
    Tel.: 604 504 738.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    GĘSI i KACZKI. Tel 514 700 510
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DZIEWCZYNĘ JAKO SPRZEDAWCĘ W SKLEPIE ZABAWKOWYM W ZAKOPANEM. Praca na stałe.
    Tel.: 609 097 999.
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmie do pracy kucharza /kucharkę i pomoc kuchenną tel 660087077,
    Tel.: 664498283
  • KOMUNIKATY
    Na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Nowy Targ oraz na stronie internetowej www.ugnowytarg.pl znajduje się wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży: - w trybie przetargu nieograniczonego dz. ewid. 7 o powierzchni 0,2205 ha w miejscowości Łopuszna objęta Księgą Wieczystą nr NS1T/00120012/8 położona w bezpośrednim sąsiedztwie stadniny koni oraz dworu Tetmajerów. Cena wywoławcza nieruchomości 41 400, 00 zł. W trybie bezprzetargowym dz. ewid 5502/3 o powierzchni 0,0570 ha w miejscowości Ludźmierz powstała z podziału dz. ewid. 5502 objętej Księgą Wieczystą nr NS1T/00085076/6 położonej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań w pobliżu ścieżki rowerowej. Cena nieruchomości: 8 922, 35 zł brutto.
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ i KELNERKĘ. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy bufetową, na stałe lub na sezon. 502 271 486
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Do sprzedania używany samochód Ford Focus 2007 kombi
    Tel.: 695906596
    E-mail: lukasz_banas@gazeta.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy Panią na pełen etat na Stoisko pod Gubałówkę z galanterią skórzaną dyspozycyjną ,mile widziane doświadczenie w handlu. W wieku od 20-45 lat.Stoisko w okresie zimowym ogrzewane.Dobre wynagrodzenie
    Tel.: Telefon:660719519,
    E-mail: budzuu@wp.pl
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup aut całych i rozbitych. Dojazd do klienta nr tel 880084653
    Tel.: 880084653
  • PRACA | dam
    Przyjmę krawcową do szycia kurtek skórzanych.Nowy Targ praca stała.
    Tel.: 601508717
    E-mail: Waciop@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy hydraulika,praca stała,dobre wynagrodzenie
    Tel.: 604961477
  • PRACA | dam
    Zatrudnię na stanowisko pomocnika produkcyjnego przy szyciu odzieży skórzanej.
    Tel.: 603607832
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do obsługi gości na RECEPCJI w Kościelisku. Wymagana znajomość obsługi komputera.
    Tel.: 697655655
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Firma Informatyczna zatrudni absolwenta o kierunku informatyka lub pokrewnym z wykształceniem średnim lub wyższym, posiadającego prawo jazdy kat. B , praca w okolicach Nowego Targu. Zainteresowanych prosimy kontakt : praca@nowytarg.webd.pl, tel. 504252727.
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica poszukuje recepcjonistów na pełen etat, zatrudnienie na umowę o pracę. Chętnych prosimy o kontakt
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZUKAM DOMU NA DŁUŻSZY OKRES - ZAKOPANE, najchętniej centrum -
    Tel.: 513 920 918.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię tynkarzy, praca okolice zakopanego, umowa o prace, wysoka stawka dla ekip i dla pojedynczych pracowników, zapraszam do kontaktu.
    Tel.: 880321683
  • PRACA | dam
    Praca na budowie przy dociepleniach (Zakopane i okolice).
    Tel.: 500 160 574
2018-06-22 11:02 Za potrzebą biegając po parku 2018-06-22 10:01 Co dalej z obwodnicą 2 2018-06-22 08:37 Czas na WAKACJE! 2018-06-22 08:00 Kadeci w więzieniu 2018-06-21 22:16 Grupa Autoremo partnerem motoryzacyjnym nowotarskiego hokeja 2 2018-06-21 21:00 Ośrodek za zamkniętymi drzwiami 2018-06-21 19:53 Kolej tak, autobus nie za bardzo 3 2018-06-21 18:37 Poczwórna stłuczka na Nędzy Kubińca 2 2018-06-21 18:05 Budżet i różne punkty jego widzenia 1 2018-06-21 17:33 Program „Wakacji w Mieście 2018” 2018-06-21 17:30 Ścieżka z poślizgiem 7 2018-06-21 17:24 Kadeci na szlaku konfederatów 2018-06-21 16:44 Miasto szykuje się na Powitanie Lata 2018-06-21 16:25 Nie daj się podstawionemu wnuczkowi 2018-06-21 16:00 Jakość na talerzu 2018-06-21 15:59 Prasa płynie (wideo) 2018-06-21 14:47 Wielkie zmiany na księżowskich posadach 17 2018-06-21 14:08 Ortografia im nie straszna 2018-06-21 14:06 Gala stypendystów 2018-06-21 13:07 Uwaga na Barszcz Sosnowskiego 3 2018-06-21 12:40 Remontują chodnik 2018-06-21 12:21 Nowotarskie spotkanie z poezją 2018-06-21 11:28 Spiskie granie dla Martynki 2018-06-21 11:25 Robotnicy generują korek na zakopiance 9 2018-06-21 10:43 Jak wesele, to tylko po góralsku 2018-06-21 10:04 Seniorze - nie daj się oszukać 2018-06-21 09:54 Edukacyjna debata w Kościelisku 1 2018-06-21 08:23 Łąki Łan pod ścianką i z konkurs nagrodami 2018-06-21 07:49 Dziś z „Tygodnikiem Podhalańskim” - kolejny numer „Gazety Targowej” 2018-06-21 07:40 Skandal obyczajowy z duchownym w roli głównej 2018-06-20 23:07 Poszukują kierowcy, który zabił dziewięciolatka 2 2018-06-20 21:00 Rezydent 21 2018-06-20 20:03 Radni grosze liczą 2018-06-20 19:14 Gdzie znaleźć wysokiej klasy akcesoria meblowe 2018-06-20 18:30 Burmistrz Przybyło pensji nie ubyło 2018-06-20 17:32 Śmierć na traktorze 5 2018-06-20 17:03 Kształty góralki, smakowita Helenka i wino (wideo) 1 2018-06-20 16:16 Zakopiańczycy pożegnali Barbarę Wachowicz 2 2018-06-20 15:19 Bezpieczny samochód przed urlopem 2018-06-20 14:34 Bo liczy się nie tylko nauka 2018-06-20 13:24 Na przystani ruch (wideo) 3 2018-06-20 11:42 Przesiądź się i nie stój w korku 1 2018-06-20 11:38 Nie żyje Yaśmina Strzelecka 2018-06-20 10:05 Nie dajmy się oszukać na wnuczka 1 2018-06-20 09:40 Rozwiń swoją firmę z programem #StartUP Małopolska 2018-06-20 08:49 Qczaj w Ruczaju 2018-06-20 07:55 Nowotarskie kadetki wśród laureatów ogólnopolskiego konkursu historycznego 2 2018-06-19 21:51 Wypadek na skuterze 2018-06-19 21:07 Grześ, który łączy dwa narody (wideo) 1 2018-06-19 20:00 Wójt nie posłuchał opozycji 16
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-06-22 10:32 1. niestety... możesz sobie pisać co chcesz bo tyle Ci zostało... Ale jeszcze za życia napisz kartkę i daj rodzinie i w parafii, że nie chcesz mieć katolickiego pogrzebu itp. Bo często jest tak że takie krzykacze przed śmiercią robią w spodnie i lecą do parafii.... 2 sprawa KK płaci podatki i ks płacą podatki i ZUS więc jakby się ktoś za Ciebie zabrał to sprawa w sądzie jest wygrana (np Proboszcz z Suchej kiedyś wygrał). Myślę, że już czas skończyć z bezkarnym pluciem. Modlę się żeby Pan Bóg choć trochę przymnożył mózgu :) No i chyba nie radzisz sobie sam ze sobą skoro otwierasz linki i tematy które Cie nie dotyczą i plujesz... To jest schizo... Jesteś ateistą to nam katolikom lata... My na Ciebie nie plujemy... Na szczęście jest tak że ten kto pluje, ostatecznie sam swoją śliną dostaje w pysk :))))) 2018-06-22 10:29 2. Proszę ten temat i gazyfikacje z kanalizacją zostawić nowemu wójtowi z jego zastępcami. 2018-06-22 10:27 3. A ten wójt to coś mówi na tych sesjach...czy tylko jest? 2018-06-22 10:19 4. fajnie, wreszcie powrót po latach 2018-06-22 10:02 5. Nie zapominaj jeszcze o przystani kajakowej, siedzibie GOPR, remoncie cmentarza, ośrodku trzy korony i uzdrowisku. Gdzie to wszystko jest ????...... nigdzie ale pewnie będzie w kolejnej ulotce. 2018-06-22 09:27 6. Można gdzieś sprawdzić postęp budowy na poszczególnych odcinkach? 2018-06-22 09:14 7. Velo Dunajec to inwestycja wojewodztwa,wiec czepianie sie Dydy jest idiotyczne 2018-06-22 08:57 8. Ha ha ha! Co rok to samo! Napiszę też to sam co rok temu: Dlaczego walka z barszczem i jego usuwanie odbywa się gdy ten ma już taaaakie pędy, kwiaty i nasiona? Brat poradził sobie z barszczem na działce w taki sposób że już na jesieni oznaczył miejsce a od wiosny wycinał go gdy ten urósł na 10 cm. i tak przez 2-3 lata. Od 5 lat barszczu nie ma ani on ani nikt z najbliższych sąsiadów. 2018-06-22 08:47 9. @stety. Trudno z tobą dyskutować. Zmieniasz temat. Tak zostałem przez ciebie nazwany komuchem, za chwilę lewakiem, a potem diabli nie wiadomo kim. Lubisz obrażać przeciwników tych, którzy mają odmienne zdanie, a inteligencją nie grzeszysz, bo wywijasz się, jak możesz. Wracając do tematu g... o mnie obchodzi co dzieje się w KK, byle nie szło z moich podatków na utrzymanie tej zgrai darmozjadów. Póki co, to jest kosztem niepełnosprawnych i emerytów. 2018-06-22 08:33 10. te czerska! jaką ksiądz ma przewagę ? pisze wyraźnie że ten niby pieszczony jest pełnoletni. może jakąś manifestacje z tej okazji zorganizujesz :) :) :)
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

FILMY TP

Bojcorka

Album TP