2018-02-15 17:58:21

Blog

SZLAKIEM ZNAKOMITYCH ZAKOPIAŃCZYKÓW

Reklama

Pod koniec ubiegłego roku nakładem Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem ukazał się nowy przewodnik. „Szlak znakomitych zakopiańczyków” autorstwa Zbigniewa Moździerza i wyżej podpisanego. To propozycja dla osób zainteresowanych dziejami naszego miasta. Historię miejsca można opisywać na rozmaite sposoby: chronologicznie, topograficznie, biograficznie. Wybraliśmy ten ostatni trop, aby opowiedzieć dawniejsze dzieje wioski pod Giewontem przez pryzmat zamieszkujących tu osób. Tych, które odegrały w historii Zakopanego, a czasem Polski, ważną, godną uwiecznienia rolę. Tak powstała ta książeczka.

     Książeczka, bo format jest poręczny, kieszonkowy (A-6), a publikacja niezbyt obszerna – liczy 148 stron. Żeby zmieścić na takiej przestrzeni rozsądną liczbę biogramów i zdjęć trzeba było dokonać wyboru. Postanowiliśmy ograniczyć się do osób mieszkających w Zakopanem, które urodziły się w XIX stuleciu. Ważnym kryterium było zamieszkiwanie w Zakopanem przez dłuższy okres czasu. Wielu z naszych bohaterów nie urodziło się tutaj, ale kiedyś tu przyjechali i postanowili zostać, osiąść, zapuścić tu swoje korzenie.
     Jedni ze względów estetyczno-sentymentalnych, inni z konieczności. Jedni, jak dr Tytus Chałubiński, przyjeżdżali do Zakopanego od lat zanim zdecydowali się tu zamieszkać. Inni, jak August Zamoyski czy Mariusz Zaruski, spędzili tu zaledwie kilka, zazwyczaj bardzo intensywnych lat. Jeszcze inni, jak Wojciech Brzega, urodzili się w Zakopanem i spędzili tu większość swojego życia.
     Znaczną grupę stanowili chorzy, którzy szukali w górach zdrowia. Zakopane wcześnie stało się ważnym ośrodkiem leczenia gruźlicy, a wielu jego rezydentów, zamieszkało tu z powodu tej śmiertelnej dawniej choroby, by wymienić z tego grona tylko Stanisława Witkiewicza, Władysława Matlakowskiego, Karola Szymanowskiego czy Maksymiliana Marię Kolbego. 
     Kryterium wyboru była więc data urodzenia, ale z racji długowieczności niektórych z naszych bohaterów, w opisach sięgamy często głęboko w wiek XX. Książka jest podzielona na rozdziały obejmujące rozmaite grupy zawodowe: lekarzy, nauczycieli, architektów. Osobne rozdziały poświęcono artystom i ludziom pióra oraz społecznikom, przedsiębiorcom, księżom i ludziom związanym z turystyką i sportem. 
     Pierwsza część opisuje, używając określenia Ferdynanda Hoesicka, „legendowe postaci zakopiańskie”. Wśród nich Sabałę, księdza Stolarczyka, Chałubińskiego i Zamoyskiego. We wstępie Zbigniew Moździerz omawia syntetycznie powstanie i rozwój Zakopanego do połowy XX wieku.
     Każdy biogram opatrzony jest wykazem miejsc związanych z daną osobą, syntetyczną bibliografią oraz, poza kilkoma wyjątkami, fotograficznym portretem opisywanej osoby. Nie ma w tym przewodniku klasycznie przedstawionych tras zwiedzania. Można go wykorzystywać na rozmaite sposoby: wędrując szlakiem jednego z bohaterów, wybierając jedną z zakopiańskich rodzin lub podążając szlakiem lekarzy, czy artystów malarzy. Sposobów może być tyle, ilu czytelników. 
     Mam nadzieję, że nasza książka dopełnia dotychczasową literaturę przedmiotu. W 2014 roku Muzeum Tatrzańskie wydało przewodnik autorstwa Zbigniewa Moździerza Szlak stylu zakopiańskiego. Rok wcześniej Zbigniew Moździerz i Jerzy Roszkowski opublikowali Szlak Zamoyskiego. Jest też znakomity, od dawna nie wznawiany, Zakopane. Przewodnik historyczny Macieja Pinkwarta i Lidii Długołęckiej-Pinkwart. Przewodnikowo jest chyba Zakopane najlepiej i najdokładniej opisanym miastem w Polsce. Co nie znaczy, że nie istnieją wciąż przestrzenie słabo obecne w przewodnikowym piśmiennictwie i że nie ma już nic do roboty. Na razie nie wiadomo czy Muzeum Tatrzańskie zdecyduje się na kolejną część Szlaku znakomitych zakopiańczyków, poświęconą osobom urodzonym w XX wieku. Zresztą prawdopodobnie nie zmieściliby się wszyscy w jednym tomie…
     W tym opisywanym zamieszczono 122 biogramy i 133 zdjęcia. Książkę uzupełnia wybrana bibliografia, skorowidz opisanych osób i plan Zakopanego z zaznaczonymi obiektami na trasie z Nawsia do Kuźnic. Publikacja została wydana również w angielskiej wersji językowej. Projekt dofinansowano z funduszy miasta Zakopanego za pośrednictwem Zakopiańskiego Centrum Kultury. Przewodnik można kupić w oddziałach Muzeum Tatrzańskiego i w internecie na stronie: muzeumtatrzanskie.pl
     Na okładce zdjęcie autorstwa Stanisława Witkiewicza, dobrze znane i świetnie ilustrujące złożony charakter Zakopanego. Idą obok siebie Sabała, góral symbolizujący miejscową tradycję i kulturę oraz młody Staś Witkiewicz, urodzony w Warszawie, w przyszłości jeden z najwybitniejszych polskich artystów XX wieku, mieszkaniec Zakopanego, radykalnie kwestionujący podhalańską tradycję i wartości. Takie właśnie – złożone, niejednoznaczne, inspirujące i niezwykłe jest Zakopane, które próbowaliśmy przedstawić. 

Maciej Krupa, Zbigniew Moździerz, Szlak znakomitych zakopiańczyków. Przewodnik. Muzeum Tatrzańskie, Zakopane 2017, s. 148, cena 10,- zł. 
Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Krzysiek 2018-02-16 13:09:07
pani Krupa, książka jest od ponad pół roku na rynku wiec nie potrzeba robić jej takiej reklamy, zwłaszcza, ze nie jest twórcza. To, ze robi sobie Pan autopromocje to inna bajka, ale Pan z tego słynie :)
Maciej Krupa 2018-02-16 11:06:50
@Tomasz Pomurnik
Tak jest oczywiście biogram Stanisława Barabasza - strona 39. Tak - cena 10,- zł, taką cenę ustalił wydawca czyli Muzeum Tatrzańskie.
@Monika
Szanowna Pani, nasza książka nie jest zlepkiem innych książek, tylko tekstem oryginalnym. Oczywiście korzystamy z literatury, którą uczciwie wymieniamy w bibliografii. Oczywiście cytujemy w biogramach fragmenty innych tekstów, ale cytaty są zawsze wyróżnione wcięciem i kursywą i opatrzone odnośnikiem. Nie sposób napisać książki historycznej bez oparcia o rozmaitego typu źródła. Ale sugestia, że jest ona zlepkiem cudzych tekstów jest nieprawdziwa. To nasz własny tekst.
monika 2018-02-16 06:48:22
Szkoda, ze publikacja jest zlepkiem innych ksiażek a nie tekstem własnym
  • PRACA | dam
    Potrzebni PRACOWNICY - BUDOWLANKA. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA WITÓW-SKI zatrudni na stanowisko POMOC KUCHENNA. Praca na sezon zimowy. Atrakcyjne wynagrodzenie. Kontakt: 604 919 005
  • PRACA | dam
    DO SKLEPU MEDYCZNEGO W ZAKOPANEM - SPRZEDAWCĘ z kwalifikacjami: fizjoterapeuta lub technik farmacji.
    Tel.: 604 295 268.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy pracowników na stanowisko kucharka/pomoc kuchenna/pokojówka, tel. 608088017
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup Samochodów Osobowe-Dostawcze. Każda Marka
    Tel.: 512700770
  • PRACA | dam
    POMOC DOMOWA ZA GRANICĄ. Poszukujemy pomocy domowej w zakresie obowiązków: sprzątanie, prasowanie, dbanie o czystość zadbanego domu. Miejsce pracy jest w Niemczech/Szwajcaria. Od kandydatki oczekujemy: uczciwość, pracowitość, lojalność. Osoba powinna być dyspozycyjna, preferencja stanu wolnego. Warunki wynagrodzenia są bardzo dobre, do szczególnego omówienia z pracodawcą po dokładnym uzgodnieniu zakresu pracy. Prosimy przesyłać CV na adres:
    E-mail: mspraca@okpoczta.pl
  • PRACA | dam
    Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Zakopanem poszukuje do pracy pracownika na stanowisko STAŻYSTY/MŁODSZEGO ASYSTENTA DO SEKCJI EPIDEMIOLOGII. WYMAGANIA: Wykształcenie wyższe kierunkowe: medyczne, pielęgniarstwo, zdrowie publiczne, higiena i epidemiologia oraz pokrewne. Szczegółowe informacje dotyczące naboru można uzyskać na stronie internetowej www. Pssezakopane.pl - zakładka KARIERA oraz pod nr telefonu 18 20 68 697 wew. 13.
  • PRACA | dam
    Transmarino Sp.z o.o.w Rabce- Zdrój,zatrudni osobę do sprzedaży materiałów budowlanych .Wymagania :znajomość obsługi komputera,dyspozycyjność ,uczciwość ,łatwość nawiązywania kontaktów z klientem . Mile widziane doświadczenie .CV oraz oferty proszę kierować na adres praca@transmarino.pl
    E-mail: praca@transmarino.pl
    WWW: praca@transmarino.pl
  • PRACA | dam
    WYPOŻYCZALNIA NART w Zakopanem zatrudni mężczyzn (18-30 lat). Praca: przygotowanie sprzętu do wypożyczenia, serwis narciarski. Dla zaangażowanych oferujemy przyuczenie do pracy i gwarantujemy doskonałe zarobki. CV - biuro@zakopane-goski.pl
    Tel.: 692987940
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie działke lub dom w Zakopanym, moze być rozpoczęta budowa , lub stary dom tel 660797241
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • PRACA | dam
    Willa w centrum Zakopanego zatrudni na stałe RECEPCJONISTĘ. Wymagana znajomość j. angielskiego. CV na adres: recepcja.rekrutacja@wp.pl, lub telefonicznie: 666 378 357, 602 367 501.
  • PRACA | dam
    Hotel REDYK w Zębie zatrudni POKOJOWĄ. Tel. 604 224 334.
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTA/-TKA DO HOTELU W ZĘBIE. Atrakcyjne wynagrodzenie. Tel. 604 224 334. CV na:
    E-mail: praca@redyk.pl
  • PRACA | dam
    KELNER/-KA DO RESTAURACJI HOTELOWEJ W ZĘBIE, k. Zakopanego. Tel. 604 224 334. CV na:
    E-mail: praca@redyk.pl
  • PRACA | dam
    WITTCHEN S.A. to lider na rynku ekskluzywnych produktów skórzanych i bagażu. Kierownik salonu, Pełen etat Wymagania: -minimum 2-letnie doświadczenie w pracy na stanowisku kierowniczym w branży retail - umiejętność efektywnego organizowania i planowania - wiedza z zakresu marketingu i sprzedaży - zorientowanie na wyniki - znajomość technik sprzedaży - komunikatywność - dyspozycyjność (praca w centrum handlowym) Zastrzegamy sobie prawo do kontaktu z wybranymi kandydatami.
    Tel.: 22 7663368
    E-mail: rekrutacje@wittchen.com
    WWW: wwww.wittchen.com
  • PRACA | dam
    Karczma Sopa w Zakopanem poszukuje kelnerki. Wymagania: doświadczenie, dyspozycyjność. Praca w miłej atmosferze.
    Tel.: 660425686, 182012216
    E-mail: mariazatorska.mz@gmail.com
    GG: ZAKOPANE
    Inne: MARIA
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Sprzedam MERCEDES E350 4Matic, rocznik 2011 bezwypadkowy, bogate wyposażenie. POLECM!!!
    Tel.: 505063950
  • PRACA | dam
    Multibrandowy sklep w Galerii Krupówki w Zakopanem z markami Guess, Tommy Hilfiger, Calvin Klein. Poszukujemy osoby na stanowisko: Kierownik Sklepu - Sprzedawca.Zakres obowiązków to zarządzanie sklepem i zespołem sprzedawców , raportowanie sprzedaży , dbałość o obsługę klienta, sporządzanie grafików pracy itp. Wymagania to doświadczenie w pracy na stanowisku kierowniczym w branży odzieżowej , dyspozycyjność oraz znajomość j. angielskiego. Oferujemy umowę o pracę , atrakcyjne wynagrodzenie oraz system premiowania .Zainteresowane osoby prosimy o przesłanie CV oraz kontakt telefoniczny ; Telefon:
    Tel.: 660-719-519,
    E-mail: e-mail; budzuu@wp.pl.
  • PRACA | dam
    SPECJALISTA DS. KSIĘGOWOŚCI Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni Specjalistę ds. księgowości na pełen etat. Szczegóły na stronie internetowej. Adres www:
    WWW: http://bip.cos.pl/1469/2018-10-25-ogloszenie-o-naborze-specjalista-dfk
  • PRACA | dam
    Biuro Rachunkowe Auditplus Sp. z o.o. w związku z dynamicznym rozwojem poszukuje Głównego Księgowego oraz Specjalisty ds. Rozrachunków. Oferty proszę przesyłać do dnia 20-11-2018r na adres e-mail: biuro@auditplus.pl.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię PIELĘGNIARKĘ - Zakopane -
    Tel.: 601 52 74 51.
  • PRACA | szukam
    Stolarz. Wykończenia, elewacje, schody, remonty budynków drewnianych.
    Tel.: 790455655
    E-mail: maronarch@gmail.com
    Inne: Marek
  • PRACA | dam
    Instruktor Narciarstwa
    Tel.: 504835414
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam willę w centrum Zakopanego, ulica Kasprusie.
    Tel.: 515247140
  • PRACA | dam
    Pokojowa Bukowina Tatrzańska - praca stała w godz 8.00-16.00 telefon:
    Tel.: 510213878
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: KASJER, SPRZEDAWCA- KASJER I PRACOWNIK SKLEPU W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831.
  • RÓŻNE
    KILKADZIESIĄT TYSIĘCY ZŁOTYCH zapłacę za zbiór czystych znaczków Chiny 1960-1968. Kupię też pojedyncze serie i kasowane. KONTAKT
    Tel.: 788019740
2018-11-13 07:25 Wtorek to ostatni ciepły dzień. Nadchodzi ochłodzenie i opady 2018-11-12 21:28 Taki halny na 100 lat Niepodległości (WIDEO) 1 2018-11-12 20:07 Strażacka akcja przy ul. Makuszyńskiego w Zakopanem 2018-11-12 18:37 Zderzenie na Niwie. Zakopianka zablokowna 2018-11-12 18:19 Poranny wypadek BMW w Kościelisku 5 2018-11-12 17:50 Postument odsunięty i na nowo odsłonięty 2018-11-12 16:43 W Leśnicy wybuchł gaz 2018-11-12 16:43 To był piękny dzień, ale nadchodzi pogorszenie pogody. Spadnie śnieg? 2018-11-12 16:33 Szkoła z patriotycznym przesłaniem 2018-11-12 15:25 Takie widoki z kawiarni Tygodnika Podhalańskiego (WIDEO) 4 2018-11-12 15:16 Chaos reklamowy niemile widziany w Kościelisku 3 2018-11-12 15:07 Biało-czerwona flaga także na Trzech Koronach 2018-11-12 14:43 Na Górnej Równi zostaje łąka kwietna, na dolnej trawnik rekreacyjny 3 2018-11-12 14:25 Narodowe świętowanie w Kościelisku 2018-11-12 13:30 37 medali dla Płetwala 1 2018-11-12 13:02 Skład polskiej reprezentacji na inaugurację Pucharu Świata w Wiśle 2018-11-12 12:19 Turyści wyjeżdżają po długim weekendzie 2018-11-12 11:59 Pracowity weekend ratowników TOPR. Nocna akcja na Czerwonych Wierchach 2018-11-12 11:30 Smog znowu podnosi głowę 8 2018-11-12 11:06 Spektakl szkoły z Krauszowa. „Cztery tysiące chłopców górali” dla Niepodległej 2018-11-12 09:47 Prawnukowie Legionistom 2018-11-12 08:01 Pod Reglami wczorajsze święto wyglądało jak zawsze 2 2018-11-12 07:00 Farby Dulux Nobiles w sklepie Młotek 2018-11-11 20:51 Akcja strażaków przy ul. Makuszyńskiego 2018-11-11 20:00 Zwierzęta wróciły do gospodarza 3 2018-11-11 19:20 Lot nad Podhalem 2018-11-11 19:07 Dwie osoby ranne w zderzeniu na zakopiance 2018-11-11 18:59 Pory niepodległości 2018-11-11 18:40 Obchody sięgnęły szczytów 2018-11-11 18:00 Kolejny biznesmen zatrzymany za dawanie łapówek urzędnikom PZD 6 2018-11-11 17:58 Cześć poległym Legionistom 2018-11-11 17:32 Zakopiańskie uroczystości 11 listopada (ZDJĘCIA) 3 2018-11-11 16:18 RPA pod flagą biało-czerwoną 2018-11-11 16:03 Dostojnicy idą przodem a kilometr za nimi narodowcy (wideo) 10 2018-11-11 15:49 Ma niemal tyle lat co Niepodległa - wyhaftowała jej na urodziny kwiaty 2018-11-11 15:39 Bieg Niepodległości w Zakopanem (ZDJĘCIA) 2018-11-11 15:10 Piękna słoneczna pogoda w Zakopanem 2018-11-11 15:02 Piłsudski w mieście i świętowanie w biało-czerwonych barwach 2018-11-11 14:00 Rosjanin zaparkował przy Krupówkach 16 2018-11-11 13:54 Marszałek też na Krupówkach 1 2018-11-11 13:27 Marszałek jadał u Wenca 2018-11-11 12:40 Dwa marsze w Warszawie (WIDEO) 2 2018-11-11 12:17 Wyjątkowy spektakl dla najmłodszych w nowotarskim MOK 2018-11-11 11:01 Tak górale obchodzą 100 lat Niepodległości (WIDEO) 6 2018-11-11 10:55 Tajemnica dachowania 2018-11-11 10:48 Zbrojne dachowanie 1 2018-11-11 10:42 Silny wiatr w Tatrach 1 2018-11-11 10:13 Wystartowali w rocznicę Odzyskania Niepodległości 2018-11-11 09:57 Rabczański legionista 2018-11-11 09:32 Nowotarżanie z medalami
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-11-13 08:07 1. Szczegolnie na takie swieto, jak by byla wystarczaajaca ilosc koszy na smieci, to takiego bajzlu by nie bylo ! 2018-11-13 07:46 2. Wypadek o 4 rano a o 7.30 droga jeszcze była zablokowana . Nie dało się usunąć tego auta? 2018-11-12 23:40 3. Czy nie rzucić.... (dopisz sobie sama)! Chłopak dobrze się wypowiedział i warszawka standardowo "dopiero" teraz się odzywa. 2018-11-12 22:46 4. To ma być halny???? Chłopie ważę 90 kg na plecach miałem ok 50kg z Gąsienicowej wracałem na czworakach bo tak mną rzucało. To był halny !!!! 2018-11-12 22:30 5. Gratulacje!Tak trzymać! Jest nic :) 2018-11-12 21:41 6. Jeszcze deweloper się nie znalazł co by wybudować hangar wyższy od Granitu to jeszcze coś widać.... Aż cud. 2018-11-12 20:40 7. Zniknie i Wójtowa reklama Witowianki brawo!!! 2018-11-12 20:32 8. a gdzie miał zaparkować? na księżycu? może to było ostatnie wolne miejsce przy tej ulicy urzędasy, powiedzcie lepiej co w sylwestra będzie z parkowaniem... powtórka z ubiegłego roku? auta w krzakach w pasie rozdzielającym aleje 3 maja? strażnicy miejscy powinni w sylwestra być rozstawieni wzdłuż ul. Kościuszki, Alei, Nowotarskiej i pilnować porządku! pouczać i informować przyjezdnych gości gdzie w Zakopanem funkcjonują parkingi, także te prywatne, bo być może tam jeszcze są wolne miejsca! a jak strażników za mało to panią naczelnik wydz.d ubrać w mundur i postawić za rogiem! a co!? :) 2018-11-12 20:29 9. @drifter. Popieram takie "ćwiczenia" zwłaszcza przed zimą. Jest to wskazane zwłaszcza jak się jeździ tylnonapędowcem. Tak zawsze robiłem na pustym parkingu na śniegu. Co by nie było, każdy ma swój "zakręt strachu", a najważniejsze umieć go opanować bez szkody dla innych i siebie. 2018-11-12 20:24 10. przecież w tym miejscu codziennie parkują właściciele przyległych kamienic i nikt z tego nie robił afery.. pogięło was czy co? poza tym przy placu w sezonie i w weekendy od niedawna działają 3 parkingi, wszyscy jeżdżą jak chcą, robią co chcą i dobrze. nikomu krzywda się nie dzieje, a w sezonie znaleźć wolne miejsce postojowe przy Krupówkach graniczy z cudem zobaczymy co urzędnicy zaproponują W SYLWESTRA czy znowu 100 tysięcy samochodów porozjeżdża trawniki przed urzędem miasta i na alejach tak jak w poprzednim roku ;)
2018-11-10 10:31 1. Do- miejscowy turysta To Słowacy przeprowadzali próbę jądrową:) 2018-11-07 14:24 2. kabaret jakis czy co to ma byc? pseudo Piłsudski w mundurze MO, z opadającym pasem, fiakier powoznik w mundurze strazackim Moro, jak sie nie umiecie zabrac za inscenizację, to się nie zabierajcie i pokazujcie młodzieży bzdur 2018-11-04 20:32 3. Pięknie :) Niesamowita chmura po lewej na 11 zdjęciu. 2018-11-03 16:21 4. To sztuka przez duze R. Rykowisko. 2018-10-29 15:56 5. Nei bylyby baby....kieby nie te torkowe gybmusie...troskie z piekła rodem... A chłop mutant corno-bioły yes yes yes trendy... Znacy trendowaty ?! 2018-10-28 21:10 6. w sumie dobrze, że wyborcy Kudasika wystawili mu rachunek za tą "sztukę".... 2018-10-23 10:09 7. Troszkę się ktoś zagalopował z tytułem ,,Kler" po góralsku. Albo ktoś się zagalopował ze sztuką. Pamiętajcie ,,bez Boga ani do proga". Jest teraz ogromna nagonka na kościół bo jesteśmy niewygodni w Europie, która została bez Boga i bez wartości. Tak, że ja bym uważał z tym ,,Klerem". 2018-10-23 03:07 8. Idźze do pytona. Nie mieszaj Jana Pawła, bo ześ nic nie pojoł o wolności umysłu. Jak połowa Podhala, Spiszu i Orawy. A o sakramencie - nie zaś twoja rola zabierać głos. Milczenie jest złotem. ...jak się nie ma co powiedzieć Pójdź na hale i sie Bogu ku niebiosom wyspowiadaj. 2018-10-20 17:57 9. Przypomnę słowa Jana Pawła II wypowiedziane do górali... Na was zawsze można liczyć... Aż żal się budzi w sercu... 2018-10-20 16:18 10. Przykro się robi kiedy ochrzczeni robią sobie żarty z sakramentu...
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

FILMY TP

Pożegnania