Z ostatniej chwili
Pierwszy potwierdzony przypadek koronawirusa w Nowym Targu

Reklama

2020-01-10 14:09:16

Blog

SPŁOWIAŁY, CZERWONY BERET

Lubię zwarte, krótkie książki. Lubię autorów szanujących słowo. "Zaginiony horyzont" Tadeusza Szczęsnego ma zaledwie sto dwadzieścia stron. A po odjęciu ilustracji, przedmowy, strony tytułowej, szmucpaginy i spisu treści, pozostaje niespełna sto. W sam raz na dwie godziny lektury.

     Mocnym wstępem jest przedmowa prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego (tak, z wszystkimi tytułami podpisuje się pod przedmową), która zaczyna się następująco: „zbiór opowiadań Tadeusza Szczęsnego uznać można bez wątpienia za jedno z najciekawszych zjawisk w polskiej współczesnej prozie górskiej. Bez przesady orzec można, iż te, interesujące prostota ekspresji i naturalnością narracji, opowiadania Tadeusza Szczęsnego wręcz stwarzają w polskim pisaniu o górach i wspinaniu nową zupełnie, bardzo istotną jakość, uwalniają bowiem całkowicie problematykę wspinaczkową nie tylko od nudnawej już już dzisiaj »opisowości«, ale także od tradycyjnie obligatoryjnej, topograficznej konkretyzacji przestrzeni, w której zachodzą opisywane górskie zdarzenia”. 
     A tymczasem już na stronie 12, w opowiadaniu Zwycięzcy albo o teorii względności czytamy: „Na przełęczy między Sokolikiem a Krzyżną Górą opuścili znakowany szlak, wybierając ścieżkę wiodącą wprost ku Jastrzębiej Turni. Niebawem znaleźli się pod południową ścianą”. Albo na stronie 29: „Docieramy do Małej Rogatej Szczerbiny. Gdzieś tutaj zaczyna się Trawers Grońskiego, którym można zejść do podstawy północnej ściany Wołowej Turni”. I w wielu miejscach podobnie. Słowem – całkiem sporo tu opisowości i topograficznej konkretyzacji. Mało precyzyjnej zresztą, bo przecież nie ma Trawersu Grońskiego, jest Zachód Grońskiego. 
     Są w tym zbiorze ciekawe formalnie opowiadania (Ostatni wyciąg), klasyczne reportaże (Latające psy), bujdałki, wspomnienia, anegdoty. Zbieranina od Sasa do lasa, jak gdyby autor wyciągnął z szuflady wszystkie posiadane teksty i postanowił je wydać w jednej książce. Wskazuje na to rozpiętość dat pod tekstami – powstawały od 1976 do 2008 roku – i rozpiętość tematyczna, od wspinania, przez roboty wysokościowe, po przeżycia szpitalne i żeglarską inicjację autora. 
     Znajduję w tej książce krystalicznie czyste akapity i fragmenty, które czytam z prawdziwą przyjemnością. Jak chociażby ten: „Ścierał kurze z mebli. Na półkach rzędy książek. Wiele z nich o górach. Nie po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że są góry, w które już nie pojedzie, szczyty, na których nie stanie i rzeczy, których nie zrobi. Nie zrobi, bo nie zdąży. Bo jest zbyt stary”. Odnajduję się w tym fragmencie. Nie odmawiam autorowi giętkości frazy, zgrabnego puentowania, potoczystości narracji. Ale ten eklektyczny zbiór tekstów poprzedzony akademickim wstępem i zakończony erudycyjnym posłowiem – że użyję nieco zgranej frazy – nie zachwyca. 
     Niewątpliwie autor zafascynowany jest wojskiem, sporo pisze o szkoleniu wspinaczkowym żołnierzy wojsk powietrzno-desantowych, w którym brał udział jako instruktor, o noszeniu munduru i piciu wódki z jakimś generałem. Generalnie jest dużo o alkoholu i sporo przekleństw. Nie żebym był abstynentem, albo nie przeklinał od czasu do czasu. Ale te militarne fascynacje są mi zupełnie obce. Jest nawet krótki tekst poświęcony stanowi wojennemu; jak rozumiem narrator-autor był wówczas w wojsku nie z własnej woli. 
     Książka jest dość porządnie zredagowana, choć korekta tu i ówdzie szwankuje. Błędny jest opis stopni tatrzańskiej skali trudności dróg wspinaczkowych na stronie 79. Zimą żadne tyczki nie mogą i nie muszą oddzielać Kotła Goryczkowego od Doliny Świńskiej, bo robi to skuteczniej grań Pośredniego Goryczkowego (s. 84). Redaktorka tomu Ilona Łęcka w czymś w rodzaju krótkiego posłowia pisze: „Cechą dominującą narracji Szczęsnego będzie więc nieuchwytna, biała magia, zdolna do kreowania, lecz nie oszukiwania; do karykatury, lecz nie pozbawionej szacunku; do przyprószania przeszłości, lecz nie patyną, a warstewką złota. Wreszcie, magia owa kieruje poszczególne miejsca i wydarzenia w stronę symbolu, archetypu, więc czytając, niejednokrotnie zidentyfikujesz się z bohaterem, by lepiej zrozumieć siebie”. Ale jak tu identyfikować się z bohaterem, który na wspomnienie wojskowych obozów w Dolinie Kobylańskiej pisze z czytelnym rozrzewnieniem: „Nie zamierzam więcej pisać. Wolę wyjąć z szafy spłowiały, czerwony beret i przymknąć oczy...”  
     Prof. dr hab. Jacek Kolbuszewski pisze we wstępie: „opowiadania Tadeusza Szczęsnego – mając za sobą ogrom lektur »górskich« – czytałem z zaciekawieniem i przyjemnością. Z najgłębszym przeto przekonaniem rekomenduję je, uważając i dostrzegając na poziomie swych kompetencji, że proza ta do polskiej literatury nie tylko o górach, ale i ludziach gór, wnosi nowe jakości i nowe wartości, będąc jednocześnie ciekawym dokumentem socjologicznym”. A Ilona Łęcka dodaje: „Zanurzyć się w tę magię jest prawdziwą przyjemnością”.
     Mnie brak kompetencji prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego i nie potrafię zanurzyć się w tę magię (białą), tak jak Ilona Łęcka. Musisz więc zdecydować sam czytelniku… Może ciebie zachwyci i wzruszy spłowiały, czerwony beret?

Tadeusz Szczęsny, Zaginiony horyzont. Książka nie o wspinaczce
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 120 s.; (seria: Literatura górska na świecie) – 24,90 zł

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 192
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-04-04 22:56 Koronawirus w Nowym Targu 2020-04-04 21:00 Pardałówka na dobranoc 2020-04-04 20:15 Ruszyła rozbudowa szkoły w Chabówce 2020-04-04 19:30 Pożar w Tatrach 4 2020-04-04 19:26 W niedzielę na stronie TP ponownie transmisja mszy z Wiktorówek! 6 2020-04-04 19:16 Nietypowa sytuacja na sesji rady gminy 1 2020-04-04 18:50 Nasz autobus zajechał dziś do Gliczarowa (WIDEO) 1 2020-04-04 18:30 Sterta opon przy miejskim śmietniku 6 2020-04-04 18:01 33 nowe przypadki 2 2020-04-04 17:45 Kolorowe pisanki na Równi Krupowej 1 2020-04-04 17:00 Tatrzańscy policjanci egzekwują obostrzenia w walce z koronawirusem (WIDEO) 11 2020-04-04 16:16 Uwaga na oszustów 2020-04-04 15:30 Przed sklepami trzymamy dystans 3 2020-04-04 15:00 Karnisze apartamentowe - funkcjonalność w stylowym wydaniu 2020-04-04 14:57 Krupówki bezludne 2 2020-04-04 14:45 Zakazy są po to... 15 2020-04-04 14:40 LEKTURY ROKU ZARAZY 2020-04-04 14:00 Strażnicy Tatr 12 2020-04-04 12:30 Gaździny szyją maseczki 1 2020-04-04 11:42 Produkcja przyłbic dla lekarzy 3 2020-04-04 10:38 Pustki pod Wawelem 1 2020-04-04 10:31 Kolejne przypadki koronawirusa w Małopolsce 2 2020-04-04 09:30 Jak będzie wyglądał Wielki Tydzień pod Babią Górą 2020-04-04 08:01 Złote żniwa cyberprzestępców 2 2020-04-03 22:57 Dziś w Polsce rekordowa liczba zakażeń 5 2020-04-03 21:46 Wszystkie dane, wykresy dotyczące pandemii na jednej stronie 3 2020-04-03 21:05 Płyta z muzyką Stanisławy Galicy-Górkiewicz wyróżniona (WIDEO) 1 2020-04-03 20:20 Cmentarna wycinka w Zębie 18 2020-04-03 20:19 Wykorzystujemy #zostańwdomu by pomyśleć o remoncie 2020-04-03 19:46 Złom ani cenny, ani pożądany 1 2020-04-03 19:00 A pogoda niestety będzie coraz piękniejsza 3 2020-04-03 18:37 Informator on-line 2020-04-03 18:16 Szukanie oszczędności na skutki pandemii 4 2020-04-03 18:00 Z Zakopanego do Zębu nasz autobus mknie (WIDEO) 3 2020-04-03 17:40 Mimo pandemii – drogówka działa 1 2020-04-03 17:27 22 nowe zakażenia w Małopolsce, najwięcej w powiecie limanowskim 4 2020-04-03 17:09 Policjant ze strażnikiem 1 2020-04-03 16:49 Kolejna bitwa na słowa w wojnie szpitala z lekarzem kadry polskich skoczków narciarskich 9 2020-04-03 16:30 Na Krupówkach można zamówić test na koroanwirusa (WIDEO) 16 2020-04-03 15:49 Tatry zamknięte dla wszystkich. Przeczytajcie zarządzenie dyrektora TPN 24 2020-04-03 15:10 Ta kwarantanna budzi przerażenie 9 2020-04-03 14:40 GCKiP w Krościenku ma nowego dyrektora 3 2020-04-03 14:21 Dzwonią oszuści i mówią o mandacie, którego nie było 2020-04-03 13:59 Pożar bacówki i poddasze w płomieniach 2 2020-04-03 13:52 Wirtualny konkurs palm oraz parafialno-kryzysowo-epidemiczny vlog 2020-04-03 13:38 Gaz w Krościenku 4 2020-04-03 13:01 Parkingiem przy ul. Kościuszki zawładnęli budowlańcy 1 2020-04-03 12:28 Ważna informacja dla rolników posiadających pola za granicą ze Słowacją 2020-04-03 12:14 Sromowce i Pieniny skąpane w słońcu 4 2020-04-03 11:25 Małopolski Urząd Wojewódzki znowu publikuje dane o zakażonych
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-04-04 22:39 1. Nick a co we Włoszech tez policja zatrzymują samochody do kontroli akurat na przejściu dla pieszych ? 2020-04-04 22:35 2. @jaja kobyły Lecz się na nogi,na głowę za późno. 2020-04-04 22:27 3. Uważam że trzeba dzwonić. To tylko 2 tygodnie jest internet telefon można wytrzymać. Po co narażać innych. Gdybym to Ja miała takich sąsiadów to bym dzwoniła 2020-04-04 22:22 4. kokon nieaktywny wańka ci odpowiedział w ostatnim zdaniu 2020-04-04 22:10 5. Do kokona, ale jak nie masz kontaktu z ludźmi to jak się zarazisz? W sklepie co innego, bo tam człowiek przy człowieku ale na polu gdzie jesteś sam to jak? 2020-04-04 22:03 6. @franku wy teraz łaźcie gdzie chcecie to wam konstytucja gwarantuje ale 10 maja w domku bo koronawirus i o to nam chodzi @robo skoro pragniecie tyle wolnosci to Hiszpania, Włochy ,USA a nie ma wiz czekają na lewactwo jesteś wolny . Ja tam wolę być zniewolona ale żywa ale dla lewaka wolność ważniejsza od żucia 2020-04-04 21:57 7. Gdyby turystów tam nie było to by się nic nie paliło , co góry same się miały zapalić na początku kwietnia ?? Serio ? Nie zapalają się w środku lata podczas suszy i upałów ? 2020-04-04 21:55 8. Wszystkim, którzy zamieszczają te idiotycznie wpisy proponuję ewakuację do Włoch, Hiszpanii, Francji, Niemiec, W. Brytanii . Tam jest swoboda, bezpieczeństwo i fajnie życie. Życzę zdrowia. 2020-04-04 21:52 9. Koronawirus może roznosić się poprzez oddychanie. Amerykańscy naukowcy odkryli, że SARS-CoV-2 wywołujący COVID-19 może rozprzestrzeniać się w powietrzu przez oddychanie i mówienie. To oznacza, że maseczki ochronne powinni obowiązkowo stosować wszyscy. Anthony Fauci, szef chorób zakaźnych National Institutes of Health (NIH), powiedział, że koronawirus może rozprzestrzeniać się nawet wtedy, gdy ludzie po prostu mówią. Nie muszą kaszleć i kichać. W najnowszych badaniach sfinansowanych przez NIH, które zostały opublikowane w "New England Journal of Medicine", stwierdzono, że SARS-CoV-2 może roznosić się i pozostawać w powietrzu przez maksymalnie 3 godziny. Więc życzę miłego biegania, jazdy na rowerkach, spacerków na świeżym powietrzu i wolnej przestrzeni bez niewiedzy czy ktoś inny przed chwilą tamtędy nie zasuwał bardziej lub mniej dysząc. 2020-04-04 21:41 10. @Ania Ra i @Z pod gór., tak to jest, jak się idioci biorą za komentowanie (wcześniej za czytanie).
2020-03-29 23:21 1. Tego co teraz przeżywamy, Witkacy nie był w stanie nawet w swoich wizjach sobie wyobrazić. 2020-03-22 11:49 2. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 3. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 4. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 5. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 6. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 7. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 8. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 9. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 10. Biatlon nie duatlon
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Album TP

Pożegnania