Polecamy
Aby dać ogłoszenie w Tygodniku Podhalańskim w ogóle nie musisz ruszać się z domu. Kliknij na ten pasek.

Reklama

2020-01-17 16:27:25

Reklama

Blog

WILCZYŃSKI W SENSIE ŚCISŁYM

Reklama

Ludwik Wilczyński – znany taternik i himalaista, przewodnik, prezes Polskiego Stowarzyszenia Przewodników Wysokogórskich, ale także filolog klasyczny, trener i muzyk – był do tej pory znany czytającej publiczności ze znakomitych tekstów analitycznych dotyczących dziejów polskiego wspinania oraz z kilku wywiadów jakie przeprowadził i jakie z nim przeprowadzono. Teraz mamy przed sobą jego własną książkę, zbiór tekstów wspomnieniowych, przede wszystkim z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

     To wspomnienia oparte głównie na anegdocie, na ustnym przekazie, literatura ulotna, która – niezapisana – przepadnie bezpowrotnie. Dawniej trwała w ustnej tradycji, podczas długich posiadów w schroniskach, na taboriskach, w kolebach, na planowanych i nieplanowanych biwakach. Przy wódce, winie, piwie i na trzeźwo. Dziś młodzi wspinacze i turyści częściej rozmawiają z własnym telefonem, niż z sąsiadem przy stole. Tradycja ustna zamiera, marnieje, gaśnie. 
Stąd zapewne pomysł Ludwika Wilczyńskiego, żeby spisać te opowieści, nadać im formę lapidarnej anegdoty, bądź rozbudowanej wspinaczkowej bujdałki. Jako filolog klasyczny autor wie, że niezapisana ustna tradycja nie przetrwa i przywołuje – gwoli uzasadnienia – Homera i Odyseję (toutes proportions gardées). I wspomina. Smacznie, z polotem, elegancką, giętką polszczyzną, z wyczuciem trafnej puenty. Znajdziecie tu zgrabne bon moty: „Kilka minut spędziliśmy na ożywionym milczeniu...”, czy też: „Bycie lektorem języka polskiego na Podhalu to nie jest lekka praca”, żeby poprzestać na dwóch tylko. 
     Snując opowieści Wilczyński kreśli lapidarne, bądź nieco bardziej rozbudowane, portrety ludzi, których spotkał na górskim szlaku. Partnerów, z którymi wiązał się liną, postaci historycznych oraz charakterystycznych dla górskiego środowiska oryginałów i odmieńców: Druciarza, Rika Malczyka, Janusza Hierzyka i innych. „Całe nasze środowisko w jakiś sposób odstawało od peerelowskiej »normy«, ale tacy jak Jurek Rudnicki odstawali w sposób obraźliwy dla systemu i dla ponadczasowej sztampy. To była kreacja i wartość w tych smutnych czasach. Druciarz jest ojcem całej galerii niesamowitych typów, od Hierza, przez Dziadka i Rika, aż po »sportowego« Mechaniora. Outsiderzy – ludzie osobni – są wartością w każdym czasie”.
     Autor ma własne zdanie na temat rozmaitych zjawisk i nie boi się go wyrazić wprost. O masowej turystyce i tatrzańskich schroniskach pisze gorzkie słowa: „Nasze najbardziej wspinaczkowe terytorium, Doliną Rybiego Potoku zwane, zamienia się, a właściwie już bardzo dawno zamieniło się w przedsiębiorstwo pielgrzymkowe. Schronisko przy Morskim Oku jest schroniskiem tylko »po godzinach«, czyli kiedy kuchnia kończy wydawanie Big Moków, a ciemności zganiają w dół ostatnich z kilkunastotysięcznego tłumu. Schronisko mniej więcej od dziesiątej do osiemnastej jest dobrze zorganizowanym fastfoodem, co nie jest pomysłem ani państwa Łapińskich, ani ich następców. Powodem jest rzeczywiście narodowy charakter tej części Narodowego Parku. To jest prawdziwa atrakcja tego miejsca, bo czymże jest zobaczenie kilku snujących się kozic lub świstaka w porównaniu z kilkunastotysięcznym »narodem« ciągnącym codziennie asfaltem w stronę »gór« i z poczuciem, że się idzie tam, gdzie idą wszyscy”. Autor gorzko dodaje, że kiedyś schroniska: „Dawały schronienie, a usługi świadczyły jakby przy okazji. Dziś jest dokładnie na odwrót”. 
     Przy okazji opowieści o dawnych czasach przemykają postaci już historyczne – Dziunia Łapińska, Zdzisław Jakubowski zwany Szlachetnym, strażnik Marian Weron. A także te spotykane zagranicą: Tadeusz Wowkonowicz, duch opiekuńczy Polaków w Chamonix, legendarny zakopiański wspinacz Jano Sawicki, po wojnie londyńczyk, czy paryżanin Jacek Winkler, polski mudżahedin znany jako Adam Khan. 
     Egzotycznie muszą dziś brzmieć dla młodego pokolenia opowieści o granicy państwowej w Tatrach, trudnościach z jej legalnym i nielegalnym przekraczaniem, konsekwencjach owych czynów – pościgach, aresztowaniach i przesłuchaniach, o legendarnym kapitanie Baniaku ze strażnicy WOP na Palenicy Białczańskiej. Ponura to egzotyka, choć nie pozbawiona elementów komicznych. 
     Autor niezwykle trafnie, w kilku akapitach komentuje narodową gorączkę wokół zimowego podboju K2, głośnego hasła „K2 dla Polaków” i całej medialnej otoczki „lodowych wojowników”. „W centrum uwagi naszego nizinnego narodu znalazł się więc ostatnio himalaizm zimowy i himalajskie kolekcjonerstwo. Jedno i drugie z alpinizmem ma coraz mniej wspólnego, a wchodzenie na jakiś komplet szczytów z powodu ich położenia lub wysokości kojarzy mi się z kolekcją obrazów, ale tylko takich, których powierzchnia ma, powiedzmy, ponad cztery metry kwadratowe. […] Pierwsi nasi lodowi wojownicy-kolekcjonerzy, na przykład Jurek Kukuczka, Wanda Rutkiewicz i Krzysiek Wielicki, to byli jeszcze wybitni wspinacze. Teraz wybitni wspinacze w tym towarzystwie zdarzają się już tylko czasem, a coraz więcej jest wspinaczy przeciętnych i wręcz słabych, nie mówiąc o tych, których droga do jako takiej sprawności to rozpoznanie bojem już tam, wysoko. […] Polak Lodowy Wojownik to raczej krem na narodowe kompleksy, a alpinistów wciąż u nas przybywa, lecz są to alpiniści przemysłowi”.  
     Autor ma prawo do radykalnych opinii w tym zakresie, bo sam należał do wspinaczkowej elity. Jest w tej książce krótkie opowiadanie o wejściu wschodnią ścianą Dhaulagiri w stylu alpejskim w roku 1980, podczas którego partnerami Ludwika byli: Wojciech Kurtyka, René Ghilini i Alex MacIntyre. 
     Są w tej książce wspomnienia z krótkiej nauczycielskiej kariery autora w Gliczarowie Górnym, są obrazki z zagranicznych wyjazdów w Andy, Kaukaz i Himalaje, są reminiscencje narciarskie. 
     Opowieściom i bujdałkom towarzyszą rysunki Witolda Sas-Nowosielskiego, znanego wspinacza z grupy Kaskaderów, autora licznych rysunków satyrycznych, które od wielu lat ukazują się na łamach czasopism górskich i nie tylko. Jest ich w książce kilkadziesiąt. Niektóre są śmieszne. Najlepszy jest na okładce książki i nie jest satyryczny. Osobiście wolałbym więcej tekstów Wilczyńskiego. Aż prosi się o rozbudowanie dział anegdot i opowieści przewodnickich, wszak autor od kilkunastu lat praktykuje jako przewodnik wysokogórski. 
     W zamykającym książkę opowiadaniu sylwestrowym Ludwik Wilczyński stworzył na Podhalu nową miejscowość: Podczerwienne. Dom Włodka Poburki stoi w Czerwiennem, a Podczerwone to zupełnie inna wieś, choć w tej samej gminie. Ale to drobiazg. Nie jest natomiast drobiazgiem zupełny brak korekty. Nie policzyłem wszystkich błędów i literówek, ich imię – legion. Nieszczęsne Murzasichle, poza poprawną wersją nazwy wsi, doczekało się aż trzech innych: „Murzasihla” (s. 47); „Murzasilhla” (s. 133); „Murazasihla” (s. 150). Nie winię za to tylko autora, redaktor i korekta wyraźnie nie stanęli na wysokości zadania. 
     Czekam jednak na jakąś poważniejszą książkę Ludwika Wilczyńskiego. Jego eseistyka wspinaczkowa i historyczna jest wysokiej próby, wywiady interesujące, polszczyzna znakomita, fascynacje literackie czytelne (Jerzy Pilch), a życie pełne zwrotów i przygód. Może się doczekam…

Ludwik Wilczyński, Witold Sas-Nowosielski, Jak dobrze nam zdobywać góry
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 216 s. – (Literatura górska na świecie) – zł 34,90

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 194-195
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2020-01-17 18:13:27
Kolejna pozycja z cyklu "must have".
Dobrze że wydawnictwo Stapis wciąż istnieje i wydaje :)

Reklama
  • MOTORYZACJA | inne
    Delikatny płyn antybakteryjny do mycia dłoni wzbogacony o ekstrakt z aloesu i witaminy A,E i F Skutecznie czyści dłonie bez użycia wody .Bardzo wydajny szybko się wchłania i nie pozostawia lepkiej warstwy.Niska cena przy większej ilości możliwość negocjacji Cen Zapraszam do zakupu
    Tel.: 605992477
    E-mail: luczkowskitrans@gmail.com
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-04-07 09:50 Koronabiznes 2020-04-07 09:00 Dzieci z Boru przygotowały kartki dla medyków 2020-04-07 08:05 Sprawa budowy boiska poróżniła radnych 2020-04-07 00:19 Tragedia w Ochotnicy 3 2020-04-06 22:00 Jelenie na Pardałówce (WIDEO) 1 2020-04-06 21:15 Koronawirus spowolnił nawet zakończenie remontu dworca 2020-04-06 20:30 Nowa ścieżka rowerowa i unikatowe torfowiska 2 2020-04-06 19:45 Niech się mury pną do góry ... 2020-04-06 19:00 Z Jezusem przez wieś 9 2020-04-06 18:47 Przejście graniczne pilnie strzeżone 4 2020-04-06 18:00 Mycie auta nie jest to czynność niezbędna życiowo 47 2020-04-06 17:30 Laptopy dla uczniów 2020-04-06 17:20 Komunikat Sanepidu w Zakopanem. Jedno zakażenie, liczba testów nieznana 2 2020-04-06 17:03 Zakopiańska policja przypomina. Wypalanie traw jest zabronione (WIDEO) 1 2020-04-06 16:38 Czas na projektowanie chodników 1 2020-04-06 16:02 Kwarantanna od kwarantanny 3 2020-04-06 15:30 Góra opon uprzątnięta 5 2020-04-06 14:45 Ludzi nie ma więc zwierzyna korzysta 2 2020-04-06 14:38 Przygraniczne frezowanie 2020-04-06 14:00 Nie możesz wyjechać? Rozejrzyj się dookoła jaki świat jest piękny 2 2020-04-06 13:15 Rolnicy posiadający pola na Słowacji mogą wjechać na jej teren tylko przez 2 przejścia graniczne 1 2020-04-06 12:30 Snowboardzista chciał koniecznie dostać się w Tatry. Dostał mandat 500 zł 15 2020-04-06 12:00 Nie ma to jak na własnym balkonie (Aktualizacja) 5 2020-04-06 11:00 Pomagamy lokalnym Przedsiębiorcom 2020-04-06 11:00 Motoizolacja 5 2020-04-06 10:05 Pierwsze zakażenie w powiecie tatrzańskim. To mężczyzna w sile wieku, pozostaje w izolacji domowej 15 2020-04-06 10:00 Zostań w domu - przekonują najmłodsi strażacy z Makowa Dolnego (WIDEO) 2020-04-06 09:32 Strażacy w hotelu COS (WIDEO) 2020-04-06 09:17 Policyjny pościg za motocyklistą zakończony kraksą 5 2020-04-06 09:00 Święcenie pokarmów na odległość 2020-04-06 08:00 Jagnięta nie jadą do Włoch 5 2020-04-05 22:25 Duży pożar traw w Poroninie 4 2020-04-05 22:00 Chwilówka online - zbędne ryzyko czy wygodne rozwiązanie? 2020-04-05 21:40 Dziś nasz autobus dotarł na Zgorzelisko 1 2020-04-05 20:52 Łania dostojnie spaceruje po Zakopanem (WIDEO) 4 2020-04-05 19:55 Droga Krzyżowa bez udziału wiernych 12 2020-04-05 19:00 Poświęcone w naturze 2020-04-05 18:30 Wirus odzieżowy 2 2020-04-05 18:12 Nasz autobus już pełny. Gdzie pojedziemy? (WIDEO) 2 2020-04-05 18:00 Festiwalowy plakat 2020-04-05 17:30 Topnieje śnieg, wyłażą śmieci 2020-04-05 16:30 Ja też kiedyś będę bacą 2 2020-04-05 16:00 Dzikie wysypisko rośnie w oczach 5 2020-04-05 15:00 Zostało już tylko 1000 dni na wymianę kopciucha 16 2020-04-05 15:00 Karnisze apartamentowe - funkcjonalność w stylowym wydaniu 2020-04-05 14:30 Kolejne boćki szczęśliwie wróciły do domu 1 2020-04-05 14:00 Zdecydowali się iść do kościoła 11 2020-04-05 13:30 Najpiękniejsza tatrzańska panorama. Kto rozpozna najwięcej szczytów? (WIDEO) 4 2020-04-05 12:46 Są już krokusy, ale żeby nie było Wam żal, obejrzyjcie naszą relację wideo. 2 2020-04-05 12:33 Proszę Polsko Nie Umieraj 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-04-07 09:37 1. "WOLNE MYJNIE" !!! "WOLNE MYJNIE " !!! Tak @obserwator istny zamach na naszą wolność ale razem to przeżyjemy. Jutro pikieta 13 pod myjnią u Majchra na shell'u. 2020-04-07 09:09 2. @swiniachlop te elementy o których piszesz możesz umyć w domu za pomocą takiego urządzenia jak szmatka + płyn(jak nie wiesz co to jest zapytaj starej) ludzie przestańcie szukać sztucznych i mało ostotnych problemów. Naprawdę wasze ukochane i tak wielbione przedmioty dadzą sobie radę bez wody. 2020-04-07 09:08 3. Zaczynają tworzyć Świat Orwella Przeżyłem komunę , przeżyłem zlodziejstwo po 1989 , przeżyję PiS. Przezesie prowadź do wyborów - to jest dopiero czynność niezbędna do zycia. 2020-04-07 08:57 4. Maciek w tej twojej Europie po mojemu nic nie jest dobre. Jest komuna, ludzie to ogłupiałe kukiełki. Szkoda gadac 2020-04-07 08:45 5. @janowski po pierwsze "cep"to cie zrobił ,a ty odziedziczyłeś geny,po drugie robienie gówno-burzy w tych czasach nie przystoi ale widzę że nadmiar czasu robi bałagan na strychu. A tak wogule czy ktoś z was dostał za mycie mandat? Hmm pewnie nie. Zamiast szorować lekko zakurzone auta pięć razy w tygodniu zacznijcie odkładać pieniądze, a jak macie ich za dużo proponuje wesprzeć tych co na pierwszej linii bo za taką postawę oby nie skończyło się tak jak w Italii. I niech wam przyświeca hasło "CZYSTY SAMOCHÓD WIRUS UCIEKA W POPŁOCHU " 2020-04-07 08:44 6. Na tą okoliczność busy jak zawalidrogi stoją na ulicach i chodnikach, czas z tym zrobić porządek. Najlepiej być cwaniaczkiem i podrzucić komuś. 2020-04-07 08:40 7. Jakiś idiota budynki "przejścia granicznego" na Łysej Polanie najpierw doprowadził do dewastacji, potem mimo, że technicznie użyteczne były, doprowadził do ich rozbiórki... Teraz trzeba by Go postawić na tym mostku...Niech ch**j stoi ! Nie lepiej z przejściem w Jurgowie, choć podpalaczowi się nie powiodło... Skandal.... 2020-04-07 08:37 8. Więcej już nie będzie wypalał. 2020-04-07 08:37 9. O to moja ulubiona sąsiadka ze starostwa. 2020-04-07 07:35 10. Jest jeszcze coś takiego o czym policja może zapomniała! Jakie elementy pojazdu muszą być czyste? Przepisy wymagają od kierowcy, aby samochód posiadał czytelne tablice rejestracyjne. Brud nie może też zalegać na szybach, światłach i lusterkach. Za złamanie tego przepisu grozi mandat od 20 do 500 zł. W większości przypadków jest szansa, że skończy się na upomnieniu przez policjanta, ale trzeba pamiętać, iż przepis zmuszający kierowcę do utrzymania czystości samochodu nie jest jedynie bezsensownym wymysłem biurokratów. Brud na reflektorach zmniejsza ich skuteczność nawet o 40 proc., a w przypadku świateł ksenonowych ? mogą one nawet oślepiać innych użytkowników dróg.
2020-03-29 23:21 1. Tego co teraz przeżywamy, Witkacy nie był w stanie nawet w swoich wizjach sobie wyobrazić. 2020-03-22 11:49 2. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 3. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 4. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 5. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 6. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 7. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 8. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 9. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 10. Biatlon nie duatlon
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Album TP

Pożegnania