Reklama

2017-08-04 13:35:06

Reklama

Mszana Dolna, Nowy Jork

Życiowe piętno Mosesa Afetrgura

Reklama

Reklama
Reklama

Kiedy 15 lipca 2014 roku, po długiej i samotnej modlitwie na miejscu kaźni swoich rodaków, a pośród nich i najbliższych, wolnym krokiem podążał do czekającego niedaleko samochodu, co chwilę przystawał, by jeszcze raz oglądnąć się i popatrzeć na to miejsce.

Reklama

19 sierpnia 1942 roku w Mszanie Dolnej Niemcy w bestialski sposób zamordowali 881 Żydów. Dorosłych zabijali strzałem w tył głowy, zaś dzieci wrzucali żywe do dołu, na stosy leżących w  morzu krwi ciał ich matek i ojców uznając, że nie warto marnować amunicji. Czy w lipcu 2014 Moses Aftergut przeczuwał, że jest na tym miejscu po raz ostatni, że kolejne spotkanie będzie już po „tamtej stronie”, w świecie gdzie nie ma cierpienia i nienawiści? 

Odpowiedzi na te pytania nie będzie, podobnie jak kolejnych spotkań z jedynym ocalałym z masakry na Pańskim w 1942 roku, Mosesem Aftergutem który zmarł jesienią 2016 roku w swoim domu, w Nowym Jorku i zgodnie ze swoją ostatnią wolą został pochowany w ziemi przodków. Ta smutna wiadomość dotarła do Mszany Dolnej dopiero teraz, a przekazał ją przyjaciel Mosesa Afterguta, Piotr Krupiński.

Moses Aftergut urodził się w Przemyślu w roku 1926. Wraz z rodzicami i rodzeństwem przyjechał w sierpniu 1942 roku na wakacje do Dobrej.  Kilkanaście dni później stał już w mszańskich olszynach, na dzisiejszym placu targowym razem z setkami innych Żydów dowiezionych w to miejsce z okolicznych miejscowości. Tamtego dnia, podobnie jak dziś, prażyło słońce, a bezchmurne niebo zdawało się nie wieścić niczego złego. A jednak tamtego sierpniowego dnia wydarzyła się najstraszniejsza tragedia II wojny światowej w Mszanie Dolnej – niemieccy żołdacy z zimną krwią zamordowali 881 ludzi tylko dlatego, że byli Żydami. 
 
Moses Aftergut miał wtedy ledwo 15 lat – przez cały dzień, do późnego wieczora, patrzył  jak umierali jego rodzice, trójka rodzeństwa, kuzynostwo z Dobrej, ciocia i wój i rzesza innych, których nie znał z imienia. Ocalał, bo gestapowcy uznali, że może się jeszcze przydać i z innymi młodzieńcami miał zostać skierowany na roboty do Niemiec. Kiedy już zmierzchało, Moses stojący w drugim szeregu, wykorzystał chwilę nieuwagi pijanych żołdaków w mundurach SS, ukrył się w wysokiej trawie, a później turlając się w dół, znalazł schronienie w zaroślach. Pod osłoną nocy dotarł do młyna p. Szynalika na Zarabiu – tam znalazł schronienie i bezpiecznie przeczekał straszne dni. 

Choć wiedział, że nie ma już matki i ojca, a młodsze siostry konały w niewyobrażalnych męczarniach, cieszył się, że ma jeszcze brata, który nie pojechał wtedy z nimi na wakacje do Dobrej, ale do Krakowa, do rodziny. Nie wiedział wtedy, że i on został przez Niemców zamordowany. Zatrzymany na jednej z ulic Płaszowa przez patrol, był bez szans – Niemcy kazali młodemu Żydowi wykopać grób, by chwilę po tym dokonać publicznej egzekucji.
 
Moses Aftergut pozostał na świecie sam. Po wojnie wyjechał do USA i zamieszkał w Nowym Jorku. Kilka lat później poproszono go, by zeznawał na procesie Hamanna – gestapowca z Nowego Sącza dowodzącego masakrą na Pańskim w 1942 roku. Choć ten zaprzeczał, by kiedykolwiek tam był, został rozpoznany przez Mosesa Afterguta po charakterystycznym seplenieniu. Po krótkim procesie Hamann został stracony. Moses Aftergut wrócił do Nowego Jorku i przez długie 66 lat mierzył się ze straszliwą przeszłością. Budził się w nocy, słysząc szczęk przeładowywanej broni, a zimny pot oblewał ciało. Wiedział, że musi kiedyś wrócić do Mszany Dolnej, że musi stanąć nad zbiorową mogiłą w której spoczywają najbliżsi, że jest im to winny.

3 września 2008 roku w samo południe, pierwszy raz po 66 latach stanął na ziemi skrywającej szczątki matki i ojca, sióstr i setek niewinnych ofiar ludzkiej nienawiści. Pochylony i cały drżący. Po zoranej zmarszczkami twarzy płynęły łzy. Modlitwa w samotności trwała długo, a potem długa ciągnęła się opowieść jedynego ocalałego świadka tamtej zbrodni. Powracał jeszcze w to miejsce dwa razy – w 2013 i 2014 roku. Mówił wtedy, że tu „ładuje akumulatory” na kolejne lata i nie przestaje dziękować Bogu, że pozwolił mu tu powrócić, że dał odwagę i siły.

15 lipca 2014 roku po skończonej modlitwie nad mogiłą, zatrzymał się nagle przy polu dojrzewającej pszenicy – wziął w dłonie złote kłosy i przytulił do twarzy, a potem z szacunkiem ucałował. Czy wiecie, powiedział, że one rosną na polu przez które moja matka i ojciec, moje siostry i wszyscy pozostali, szli po śmierć?
To było ostatnie spotkanie Mosesa Afterguta z Polską -  z Mszaną Dolną, Przemyślem, Płaszowem i Dobrą. Mosesa Afterguta już nie ma, ale pozostaje pamięć o człowieku niezwykłym, o człowieku u którego na twarzy wypisane było niewyobrażalne cierpienie, ale z ust którego nigdy nie usłyszałem słów chęci zemsty, nienawiści czy pogardy. Mówił zawsze, że tylko Bóg sprawiedliwie te straszne zbrodnie oceni.

Za trzy tygodnie kolejna, 75-ta już rocznica tamtego dnia. Moses Aftergut jest już ze swoimi najbliższymi – mogą się wreszcie sobą nacieszyć i „dokończyć” przerwane wakacje z 1942 roku, a my winniśmy pamięć o tamtej zbrodni i jedynym świadku tego bestialstwa przechowywać i szerzyć i nie zapominać o miejscu spoczynku ofiar tej masakry.

Tadeusz Filipiak
          

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2017-08-04 18:05:32
Nie znałem tej historii. Brawo dla redakcji za artykuł.

Wojna to rzecz straszna...
kleniu 2017-08-04 15:58:08
@ePiSkopat; ...żebyś człowieku/?/ nie żałował swojej obojętności wobec takich tragedii.
ePiSkopat 2017-08-04 14:56:18
A kogo to...nie mamy własnych problemów?

Reklama
  • PRACA | dam
    Willa w centrum Zakopanego zatrudni na stałe RECEPCJONISTĘ. Wymagana znajomość j. angielskiego. CV na adres: recepcja.rekrutacja@wp.pl, lub telefonicznie: 666378357
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ DO PRACY PRZY SPRZEDAŻY LODÓW, PIZZY I KEBABA. Praca w Zakopanem, pod dużą skocznią. Możliwość stałej pracy.
    Tel.: 506 022 108.
  • PRACA | dam
    Gabinet stomatologiczny w Poroninie zatrudni ASYSTENTKĘ (dwa dni w tygodniu- pon.wt.)
    Tel.: 731 914 620
  • USŁUGI | inne
    200zł za założenie bezpłatnego konta!
    WWW: www.kasazakonto.eu
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    Zapraszamy na gruziński Kaukaz. Do kraju supry, cudownych krajobrazów, pysznego jedzenia i wyśmienitego wina. Jesteśmy pierwszą i jedyną polsko-pankiską agencją turystyczną w Pankisi, regionie zamieszkałym przez Kistów, gruzińskich Czeczenów. Organizujemy min. trekkingi do Tuszetii od strony Pankisi, wyprawy survivalowe, sportowe, integracyjne. Zabierzemy Cię do każdego zakątka Gruzji. Wyprawy przygotowujemy kompleksowo i indywidualnie.
    Tel.: 606966334
    E-mail: caucasusxtrek@gmail.com
    WWW: www.caucasusxtrek.com
  • PRACA | dam
    Spółka TANGARA IP Sp. z o.o, zatrudni osoby do SPRZEDAŻY LODÓW w punkcie gastronomicznym. Miejsce pracy: Zakopane. WYMAGANIA: Aktualna książeczka zdrowia dla celów sanitarno-epidemiologicznych, Optymizm, sumienność, punktualność, Umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu, Dyspozycyjność. OFERUJEMY: Umowę zlecenie, Atrakcyjne warunki zatrudnienia, Ciekawą pracę w młodym i dynamicznym zespole. Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl z dopiskiem "SPRZEDAWCA LODY".
  • PRACA | dam
    Spółka TANGARA IP Sp. z o.o, CAFE GUBAŁÓWKA zatrudni SPRZEDAWCÓW Miejsce pracy: Zakopane, WYMAGANIA: Aktualna książeczka zdrowia dla celów sanitarno ? epidemiologicznych, Optymizm, sumienność, punktualność, Umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu, Dyspozycyjność. OFERUJEMY: Umowę zlecenie, Atrakcyjne warunki zatrudnienia, Ciekawą pracę w młodym i dynamicznym zespole. Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl z dopiskiem "SPRZEDAWCA CAFE".
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do ROZNOSZENIA ULOTEK i promowania wycieczek jednodniowych.
    Tel.: 693-636-136
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    Znaleziono ok. 1.5 roczną SUCZKĘ, niedużą, czarno-brązowa. Łagodną, przyjazną. PILNIE POSZUKUJE DOBREGO DOMU.
    Tel.: 609 10 96 40.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    OKAZJA! FASHION STREET 29 - ODSTĄPIĘ EKSKLUZYWNY LOKAL HANDLOWY W PRESTIŻOWYM MIEJSCU W ZAKOPANEM PRZY KRUPÓWKACH. Kontakt:
    Tel.: 505 272 202.
  • PRACA | dam
    OSOBĘ Z ZAKOPANEGO DO SPRZĄTANIA POKOI - praca wg grafika.
    Tel.: 604 249 169.
  • PRACA | dam
    Firma transportowa zatrudni KIEROWCĘ na trasy międzynarodowe jazda tam i z powrotem, zjazd co tydzień, wymagane prawa jazdy kat. C E.
    Tel.: 508095498
    E-mail: logistick@vp.pl
  • PRACA | szukam
    Profesjonalne wykończenie wnętrz. Gipsowanie, malowanie, tapetowanie, układanie płytek, hudraulika, elektryka.
    Tel.: 537124485
    E-mail: gri.krasinskiadam@onet.pl
  • PRACA | dam
    Pizzeria Da Grasso w Nowym Targu zatrudni: KUCHARZY, PIZZERMANÓW lub PIEKARZY, POMOCE KUCHENNE, KELNERÓW, KELNERKI. Praca stała, z możliwością przyuczenia. 508 256 350.
  • PRACA | dam
    Restauracja Tatradycja - Nowa kuchnia Tatr w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni: KUCHARZA, KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ. Praca stała w oparciu o umowę o pracę/zlecenie
    Tel.: 511210842
    E-mail: ks.morskieoko@nat.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny MŁODY PRACOWNIK (PRACE BUDOWLANE), praca dobrze płatna + ubezpieczenie. 791 669 932.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    Sprzedam OWCE CZARNOGŁÓWKI.
    Tel.: 782049935
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Zakopanem zatrudni RECEPCJONISTKĘ. Bardzo dobre warunki.
    Tel.: 694667788
  • PRACA | dam
    Zatrudnię POMOC KUCHENNĄ w terminie 16-30.08.2018 /Zakopane/, tel. 608-842-830
  • PRACA | dam
    SZUKAMY PRACOWNIKÓW - STARSZY SPRZEDAWCA - sklep sportowy Krupówki - ZAKOPANE.MW@GMAIL.COM
  • PRACA | dam
    INŻYNIER, GEODETA, PROJEKTANT, zatrudnimy w biurze geodezyjno projektowym inżynierów geodetów, inżynierów budownictwa, projektantów, możliwość odbycia stażu, umowa o pracę , możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego
    Tel.: 696427514
    E-mail: geoart@fr.pl
    WWW: geoart.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnię sprzedawczynię do sklepu spożywczego na Cyrhli Zakopane na pełny etat co drugi dzień
    Tel.: 606206716
    E-mail: pokojemalgorzatka@wp.pl
  • PRACA | dam
    KIEROWCA CE w ruchu międzynarodowym, dwutygodniowe kółka, wysokie wynagrodzenie od 6500zł
    Tel.: 667471998
    E-mail: tadziej@poczta.onet.pl
  • PRACA | dam
    Nowy Targ zatrudnię KUCHARZA-POMOC KUCHENNĄ. 794 380 578.
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKO SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831.
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKO SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831.
  • PRACA | dam
    Praca w Norwegii .Firma Norweska zatrudni; tynkarzy,również początkujących,stolarzy,dekarzy,malarzy,blacharzy budowlanych. Języki obce NIE wymagane-pracownicy z Podhala. Zarobki ; 10,000-15,000 zł./miesiąc. Zjazdy do kraju co 2-3 tygodnie. Zapewniamy mieszkanie. Tel;
    Tel.: 667 602 602
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2018-08-17 21:18 Zdjęcie z wczorajszej akcji ratunkowej pod Rysami 2018-08-17 21:01 Kryształ z kranu 2018-08-17 20:00 Urzędniczy paradoks 2018-08-17 18:24 Największa impreza w mieście rozpoczęta. Zabawa do niedzieli (wideo) 2018-08-17 18:00 Romowie, wójt i droga 2 2018-08-17 16:42 Miliony na pomnożenie ciepła ziemi 1 2018-08-17 15:57 Awantura między turystami z Warszawy, a taksówkarzem 11 2018-08-17 15:25 Żywioł folkloru nagrodzony 2018-08-17 15:23 Na początek festiwalu zawody w powożeniu 1 2018-08-17 15:00 Znowu zderzenie na zakopiance. Dwa auta osobowe i bus 1 2018-08-17 14:26 Kierowco! Patrz jak jedziesz, bo smród Cię czeka 2018-08-17 14:00 Nieczystości w kranach, woda nie do picia 1 2018-08-17 13:03 Dziś też stoimy w kolejce na Kasprowy 4 2018-08-17 12:56 Bieg na Wielką Krokiew 2018-08-17 12:46 Korki nawet na Walkoszach. Trudno przejechać 17 2018-08-17 12:40 Krwiobus zajechał na Jarmark Podhalański 2018-08-17 12:36 Hej Fest w sobotę w Zakopanem. Zaśpiewa Myslovitz i LemON. Rozdajemy bilety na festiwal 2018-08-17 12:34 Parowozjadę czas zacząć 2018-08-17 12:12 Zderzenie trzech aut na zakopiance 2018-08-17 11:59 Jarmark Podhalański prawie gotowy, a w namiocie TP zapowiada się burza 2 2018-08-17 11:23 Piknik na Lubaniu 2018-08-17 11:01 Czerwony Dwór oficjalnie otwarty 2 2018-08-17 10:10 Chochołowskie Termy zatrudnią 2018-08-17 10:03 Parada dorożek przejechała ulicami Zakopanego (WIDEO) 3 2018-08-17 09:46 Hej, szaleli, szaleli 3 2018-08-17 09:08 Parkingi już zapełnione. Nie jedźcie nad Morskie Oko 10 2018-08-17 08:30 Na Folkową Nutę 2018-08-17 08:03 Chór Turliki ogłasza nowy nabór 2018-08-16 22:00 Nowe częstotliwości Polskiego Radia 24 2 2018-08-16 21:15 To co dzieje się na Łysej Polanie to szok. Służby powinno się postawić przed sądem 28 2018-08-16 20:30 Bruk i polityka 1 2018-08-16 19:23 Bociany szykują się do odlotów 2 2018-08-16 18:17 Uwiecznione Złote Gody (ZDJĘCIA, WIDEO) 2018-08-16 17:59 Zero śmieci. Rozmowa z Janem Krzeptowskim Sabałą (WIDEO) 2018-08-16 17:40 Autobus zatrzyma się przy dworcu 2 2018-08-16 16:10 Jarmark się zbliża 2018-08-16 15:59 Bo autobus się zepsuł 1 2018-08-16 15:18 100 lat naszej niepodległości... i co dalej? 4 2018-08-16 14:28 Cmentarne porządki w Kościelisku 3 2018-08-16 14:08 W piątek parada dorożek i zawody w powożeniu 2018-08-16 13:22 Gdzie drożej? W Zakopanem, czy w Sopocie? Zapraszamy do dyskusji 9 2018-08-16 12:41 Stoimy, stoimy, stoimy 4 2018-08-16 12:30 Turystyczny wypadek na Rysach 2018-08-16 12:04 Przepis na tolerancję 1 2018-08-16 11:40 Takie cuda tylko z piłą mechaniczną 2018-08-16 11:24 Góralskie niebo w gębie 2018-08-16 10:01 Wysoki poziom Sabałowych Bajań 2018-08-16 09:55 Dokonał rozboju w Białce Tatrzańskiej. To jego portret pamięciowy 2 2018-08-16 09:04 GOPR na przyczepkę 1 2018-08-16 07:00 Gdzie drożej? W Zakopanem, czy Sopocie? 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-08-17 22:11 1. Co na to radny Hyc może ma jakiś pomysł ? 2018-08-17 21:55 2. Kolejka do wyciągu na Kasprowy była zawsze. Ale stanie w korkach, spacery w tłumie aut i chmurach spalin to w Zakopanym również zaczyna być standard. Jak tak dalej pójdzie do Zakopanego będzie się jeździć za karę. Pora wreszcie coś z tym zrobić. Rozszerzyć strefy piesze, wyznaczyć ścieżki rowerowe i ograniczyć wjazd samochodów choćby poprzez opłaty za wjazd i darmowe parkingi. 2018-08-17 21:52 3. To ze będziecie się nawzajem upokarzać nic nie da. Nasze miasto i okolica co roku się rozrasta wiec ludzi przybywa a to znaczy że będzie coraz gorzej...jest wiele propozycji aby usprawnić poruszanie się po mieście tylko trzeba je wprowadzać w życie !!! Już nie wystarczy remontować; trzeba budować , wprowadzać regulacje co do wjazdu samochodami . Tylko proszę korzystajmy z doświadczeń innych regionów i miast alpejskich - nie wymyślajmy koła - nie ma na to czasu -ono już gdzieś jest 2018-08-17 21:46 4. Polityka Majchra teatr Witkacy i lepszy gośc, polityka Doruli Sławomir i dziady wybór należy do was.Rozjechali nam to Zakopane śmieci wszędzie podziwiać należy ludzi pracujących przy obsłudze tego gnoju. 2018-08-17 21:44 5. Tys prowda! Turyści zaśmiecają historyczny krzyż na Giewoncie - donoszą fakty.interia.pl @and - nie tylko "troli kaczystowskich" denerwuje ten śmieć co wy nazywacie "Konstytucja". 2018-08-17 21:42 6. Miasto zaśmiecone, zsra.e, zakorkowane, a władza się bawi na weselach, na koncertach i na imprezach. Nie ma to jak być władzą. 2018-08-17 21:37 7. Jak czytam te komentarze to po prostu ostatni włos mi się jeży na głowie. Jednym nie przeszkadza bezczelne łamanie przepisów, inni uważają to za promocję Zakopanego (Jezu!!!!) , jeszcze inni wszędzie widzą spiski, chamstwo i naciągactwo - oczywiście jak sami by prowadzili firmę zarobkową , to z pewnością działaliby charytatywnie dla turystów, może nawet jeszcze dopłacali do interesu . A turyści to same anioły .... prosto z nieba . Ludzie - jak wam się tu nic nie podoba to jedźcie nad morze albo nad jeziora . Będzie to z korzyścią dla wszystkich. Tatry odetchną od dzikich tłumów pseudo turystów, Zakopiańczycy będą mogli normalnie funkcjonować, bo to co mają teraz to jakaś masakra . Można im tylko głęboko współczuć. Wystarczy jak przyjadą prawdziwi miłośnicy Tatr, którzy wiedzą po co tam się jeździ - jak to było jeszcze parę lat temu . Ja od dawna i często jestem w Zakopanem, nie spotkało mnie tam żadne chamstwo ze strony Górali - a wręcz przeciwnie - w razie problemów pomoc ZA DARMO. Stać mnie na wyjazd z emerytury więc da się . Ale ja JEŻDŻĘ W TATRY , chodzę na nogach na całodzienne wycieczki każdego pogodnego dnia. Kocham Zakopane, moją gaździnę I NA NIC NIE NARZEKAM . 2018-08-17 21:37 8. A teraz te środki z UE trzeba rozliczyć oby nie oddać. 2018-08-17 21:30 9. e bawią się wykształciuchy D,G. Jednemu to chyba po weselu zostały pląsy ! 2018-08-17 21:29 10. Przecież zrobili dwa ronda, które miały sprawę załatwić. Ha ha ha!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Bojcorka

Album TP