Reklama

2017-12-24 20:28:43

Reklama

Boże Narodzenie

Babie w Wigilię drzwi nie otwierać

Reklama

Gdyby się podczas pasterki rozejrzysz po kościele, zerkając przez dziurkę w desce z wieka trumny - dostrzeżesz czarownicę. Będzie stała tyłem do ołtarza. Uważaj, baba z piekła rodem już wie, że została zdemaskowana. I będzie się pieklić.

- Kiedyś ludzie przywiązywali szczególną wagę do wszelkich zwyczajów. Każdy gest, każdy rytuał miał głęboki sens. Sto lat temu żaden szanujący się gazda nie wniósłby do chałupy plastikowej chińskiej choinki, w dodatku na tydzień przed świętami. Coś takiego po prostu nie miałoby sensu - zauważa Dorota Majerczyk, etnolog, muzykolog i niestrudzony badacz tajników kultury ludowej, szczególnie tej zagórzańskiej z okolic Rabki.

Sto lat temu nie było choinek. Te zaczęły się pojawiać w góralskich chałupach dopiero w drugiej połowie XX stulecia. Prawdziwy gazda przynosił do domu podłaźniczkę. Były to małe drzewka szpilkowe, wieszane u powały reprezentacyjnej "białej izby". Drzewko było skierowane wierzchołkiem ku podłodze. Ważne było, by podłaźniczkę wnieść do chałupy właśnie w Wigilię. Zielone gałązki, jako symbol odradzającej się przyrody, zapewniały witalną siłę domownikom, zdrowie i urodzaj. Drzewko gospodarze przybierali orzechami, jabłkami - te zapewniały bogactwo a także słomą - panaceum na urodzaj, oraz posklejanymi z opłatków przypominającymi ziemski glob - "światami".

Jednak przygotowania do świąt zaczynały się dużo wcześniej, z pierwszym dniem Adwentu. Mieszkańcy zagórzańskich wiosek posępnieli wówczas, poważnieli. Baby ubierały się w stonowane ubiory. Milkły instrumenty. Mieszkańcy gazdówek wyrzekali się jedzenia tłustych potraw. Nikt nie śmiał też "ruszać ziemi" kopaczką, pługiem czy innym rolniczym sprzętem. Dlaczego? "Gdy się w Adwent ziemię pruje, to ona później 3 roki choruje" - tłumaczyli złowrogim przysłowiem starsi mieszkańcy zagórzańskich wiosek.

Świętego Mikołaja górale znali i się do niego gorliwie modlili, mimo że święty biskup wcale góralskim dziatkom prezentów nie przynosił. Święty miał za to w Wigilię zwoływać wszystkie wilki na jedną z gorczańskich polan i tam im polecać, którą w nadchodzącym roku trzodę mogą porywać z gazdówek, a którą powinny oszczędzić.

W dniu świętej Łucji po zmroku - żaden rozsądny gazda do swej gazdówki obcej baby nie wpuścił. Dlaczego? 13 grudnia aktywność wykazywały czarownice. Taka baba z piekła rodem mogła bez przeszkód odebrać krowom mleko. - Jak się krowa przestawała doić, to oznaczało katastrofę dla góralskiej rodziny. Krowy były prawdziwymi żywicielkami. Dawały mleko, z którego gaździny wyrabiały nabiał. Ten można było spieniężyć. Mleko było zbyt cenne, żeby je po prostu wypić. Dostawały je tylko małe dzieci. Pozostali domownicy próbowali nabiału jedynie od wielkiego święta - tłumaczy Dorota Majerczyk.

Z powodu możliwych szkód i wybitnej złośliwości czarownic - bardzo ważne było, by zagrożenie w porę rozpoznać. Okres Adwentu był do tego jedną niewielu okazji. Jak rozpoznać czarownicę? Sposobów było kilka. Każdy żmudny i wymagający cierpliwości. W dzień św. Łucji należało rozpocząć zbieranie drewnianych szczapek. Codziennie trzeba było urąbać choć jedną i gromadzić wiązkę aż do Wigilii. Wówczas "siajty" trafiały do pieca. Rozpalało się wielki ogień i grzało wodę. Do wrzątku należało wrzucić "powązkę" - szmatkę używaną do cedzenia mleka. Wedle dawnych wierzeń, jeśli wszelkie magiczne wskazania zostały skrupulatnie dopełnione - powązka gotująca się w garze powinna zawierać w swym wnętrzu przynajmniej jedną czarownicę. Wiedźma, panicznie próbując uniknąć ugotowania, miała w zwyczaju zmienić się "w byleco": mysz, kota, inną "gadzinę". Wystarczyło więc tę "gadzinę" dorwać i przy pomocy ostrego noża bezceremonialnie pozbawić któregoś z mniej życiowo istotnych organów: ogona, ucha lub łapy. Nazajutrz wystarczyło bacznie obserwować, której z zamieszkałych w wiosce pań zabrakło analogicznego członka - to była właśnie czarownica. - Ten dość drastyczny obyczaj pod koniec XIX wieku obserwowała w Ponicach i opisała w swej pracy Stefania Ulanowska - przypomina Dorota Majerczyk.

Drugi, także niepozbawiony upiornego pierwiastka, sposób na czarownice również wymagał wielodniowych przygotowań, rozpoczynających się w dniu św. Łucji. Również i tu trzeba było aż do Wigilii zbierać drewno, z którego robiło się niewielkie krzesełko. Mebelek należało zabrać ze sobą na pasterkę i ustawić pod chórem kościelnym. Podczas nabożeństwa, siedząc wygodnie na krześle, należało obserwować rozmodlony tłum, patrząc przez otwór po sęku w desze wyciągniętej z trumiennego wieka. Przy pomocy tego wymyślnego zestawu można było łatwo dostrzec obecne w kościele czarownice. Wiedźmy mają bowiem w zwyczaju odwracać się tyłem do ołtarza. Problemem było jednak to, że czarownice bezbłędnie wyczuwały, że zostały zdemaskowane i potrafiły się strasznie pieklić, a nawet mścić.

Wigilia była dla zagórzan także bodaj jedyną okazją dla pozbycia się z domu uprzykrzonych pcheł. Główna rola w pradawnym obrzędzie należała do córki gospodarzy. Dziewczyna musiała trzykrotnie obiec chałupę, wykrzykując polecenie: "syćka gadzina z domu". Na pchły oracja działała stuprocentowo.

W Wigilię około piętnastej w gazdówkach zamierały wszelkie roboty. Zaczynało się świętowanie i wigilijna wieczerza. Na środku stołu gospodyni układała zawiniątko - związaną czterema rogami płócienną chustę wypchaną sianem. Na chuście układano chleb, a na bochenku misę, do której trafiały kolejne postne dania: kluski, ziemniaki, bób, kapusta, karpiele, grzyby. Na stole nie było ryb. Cała rodzina jadła wieczerzę z jednej miski. Wcześniej jednak domownicy dzielili się opłatkiem. Nie było specjalnych życzeń. Po prostu ojciec rodziny maczał opłatek w miodzie i dzielił się z domownikami. Resztkami z wigilijnego stołu i opłatkami były częstowane zwierzęta. Wszystkie  z wyjątkiem: psów, kotów i świń. Sędziwy mieszkaniec Lubomierza tłumaczył etnografom ten osobliwy wyjątek w ten sposób. - Psu nie dawali bez to, ze Wilijo to obiad Pana Jezusa. Pies to fałszywy jest, bo scekoł raz na Pana Jezusa, i bez to nie dostaje.

Tuż po pasterce zaczynały się "podłazy". Młodzi, nieżonaci chłopcy odwiedzali chałupy swych wybranek. Były żarty, kolędowanie, ale też bardzo konkretne matrymonialne profity z odwiedzin. - Uwaga chłopaka skupiała się głównie na jabłku zawieszonym na podłaźniczce. Jeśli bez sprzeciwu domowników udało się mu zerwać owoc - oznaczało to, że jego zaloty zostały przyjęte - uściśla Dorota Majerczyk.

Dzień Bożego Narodzenia był świętem dostojnym, wręcz patetycznym. Mieszkańcy zagórzańskich wiosek, ale też górale z Podhala spędzali go we własnych domach. Nie wolno było w tym dniu wykonywać żadnych gospodarskich robót, poza karmieniem zwierząt. Co ciekawe, nie wolno też było sobie w Boże Narodzenie poleżeć. Pokładanie się mogło sprawić, że zasiany owiec też będzie się latem pokładał.

O wiele bardziej wesoły przebieg miał drugi dzień świąt - św. Szczepana. Tylko w tym dniu można było bez posądzenia o świętokradztwo podczas Mszy św. cisnąc w swojego plebana... owsem. W Szczepana zaczynało się też kolędowanie. Zagórzanie kolędowali z szopką, gwiazdą, ale najbardziej malownicze było kolędowanie z turoniem. "Bycoń" miał w zwyczaju podczas przedstawienia wyzionąć ducha. Pozostali kolędnicy: dziad lub Żyd - starali się bydle ożywić masażem grzbietu, wlewając byczkowi do pyska gorzałkę. Ale zazwyczaj dopiero lewatywa sprawiała, że turoń wstawał jak nowo narodzony.

- O większości tych obrzędów można dziś już tylko poczytać w etnograficznych zapiskach, ale niektóre są nadal kultywowane - wspomina ze śmiechem pani Dorota. - Mój mąż Piotrek z powodu swego przywiązania do tradycji naraził się mocno teściowej. Moja mama odwiedziła nas w Wigilię z samego rana. Przyniosła zakupy. Pukała do drzwi, a Piotrek nie otwierał. Tłumaczył się, że jak baba wejdzie do chałupy w wigilijny poranek jako pierwsza - cały rok nieszczęść murowany.

Marek Kalinowski

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy w sklepie z odzieżą używaną w Zakopanem. Praca na pełny etat od poniedziałku do soboty w godzinach od 10 do 18, umowa o pracę. Poszukujemy osób z doświadczeniem zawodowym. Informacja i kontakt od poniedziałku do piątku w godz. 8:00 do 16:00, tel. 512 - 826-455 .
  • PRACA | dam
    Hotel Górski Kalatówki szuka na stałe do pracy kucharza (oferta z zamieszkaniem na miejscu)
    Tel.: 604 471 543, 696 800 340
    E-mail: biuro@kalatowki.pl
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    TEATR im. STANISŁAWA IGNACEGO WITKIEWICZA W ZAKOPANEM poszukuje do pracy na pełny etat TECHNIKA TEATRALNEGO z umiejętnościami szycia i charakteryzacji. Mile widziane zamiłowanie do sztuki teatralnej. Oferty prosimy przesyłać do dnia 05.03.2020 r. na adres: dorotaj@witkacy.pl, w temacie prosimy wpisać "oferta pracy". Rozstrzygnięcie naboru nastąpi do dnia 15.03.2020 r.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam drewno opałowe okrajki tartaczne cena 50 zł metr więcej informacji udzielę telefonicznie
    Tel.: 883454883
  • PRACA | dam
    Hotel Eco Tatry*** zatrudni KUCHARKĘ i POKOJOWĄ. Tel. 608 088 017,
    E-mail: ksiegowosc@projinwest.pl
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI REMONTOWO-BUDOWLANE, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, STANY SUROWE. 512 974 806.
  • MOTORYZACJA | inne
    GARAŻ W CENTRUM ZAKOPANEGO. Do wynajęcia garaż ul. Gimnazjalna 8a. Murowany, woda i prąd elektryczny. Brama garażowa otwierana na pilota.
    Tel.: 18 20 66 868, 606 68 36 61.
  • PRACA | dam
    Przyjmę Na Wylewki Maszynowe!
    Tel.: 573035958
  • POŻYCZKI
    KREDYT NA OŚWIADCZENIE RÓWNIEŻ DLA : -ROLNIKÓW, -RENCISTÓW, -EMERYTÓW, -OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ. UPROSZCZONE PROCEDURY!!! T-18 542 40 56.
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    URSUS C-360, 3P. 502 658 638
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Sprzedam HYUNDAI I30, 2015r, 502 658 638
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM BUKMANKĘ NA 2 KONIE. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA PLAC 7000mkw w Zakopanem oraz DOM - NA MAGAZYN, HALA. 502 658 638
  • TŁUMACZENIA
    Tłumaczenia streszczeń prac: mgr, lic, dr lub prac i art naukowych na język angielski. Kontakt:
    E-mail: translations.incontext@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • PRACA | dam
    Grupa Kapitałowa PKL S.A. Spółka TANGARA IP Sp. z o.o zatrudni na stanowisko: SPECJALISTA DS. KONTROLI I ADMINISTRACJI. Miejsce pracy: Zakopane. OPIS STANOWISKA: - Prowadzenie rejestru umów, - Kontrola realizacji zawartych umów, - Kontrola czasu pracy pracowników, - Kontrola kas zakładowych i magazynów, - Inwentaryzacje, - Kontrola prawidłowości procesu sprzedaży, - Sporządzanie zestawień i raportów na potrzeby Zarządu, - Opracowywanie harmonogramów i procedur wewnętrznych. OD KANDYDATÓW OCZEKUJEMY: - Wykształcenie wyższe lub średnie, - znajomość pakietu MS Office (Word, Excel, PowerPoint), - Bardzo dobra organizacja pracy i samodzielność w działaniu, - Zdolność analitycznego myślenia, - Staranność i skrupulatność. OFERUJEMY: - Umowę o pracę na pełny etat, - Możliwość zdobywania doświadczenia w rozwijającej się firmie, - Ciekawą pracę w młodym i dynamicznym zespole, - Atrakcyjne wynagrodzenie i pakiet socjalny. APLIKACJE prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl z dopiskiem "TANGARA_0320". Informujemy, że skontaktujemy się z wybranymi kandydatami.
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem w związku z otwarciem nowego Internatu zatrudni POMOC KUCHENNĄ. Tel.: 725 300 095, e-mail:
    E-mail: sekretariat.zakopane@cos.pl
  • USŁUGI | budowlane
    INSTALACJE ELEKTRYCZNE - FIRMA - ZAKOPANE/PODHALE -
    Tel.: 530 280 979
  • PRACA | dam
    Osada Gubałówka (okolice Dzianisza) oraz Willa Jarosta(Zakopane) zatrudni Panie do sprzątania apartamentów, atrakcyjne wynagrodzenie.
    Tel.: 789 077 300,782 555 900
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ DO PRACY W KUCHNI (POMOC KUCHENNA, WYDAWANIE POSIŁKÓW). Praca stała, z możliwością noclegu 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ SPRZEDAWCZYNIE DO SKLEPU SPOŻYWCZEGO, na stałe - SUCHE - BIAŁY DUNAJEC - umowa o pracę. Elastyczny grafik.
    Tel.: 606 751 351.
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: BARMANA/-KĘ (17 zł/godz.), KELNERA/-KĘ (12 zł/godz.) z doświadczeniem. 533 226 109
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DWUOBIEKTOWY ATRAKCYJNY PENSJONAT w Kościelisku -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    KOMFORTOWY APARTAMENT W KRAKOWIE, okolice Wawelu, Bulwarów Wiślanych -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP SAMOCHODOW Każda Marka Osobowe Busy. Darmowy dojazd na całym Podhalu! Najlepsze ceny!
    Tel.: 512700770
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: BARMANA/-KĘ (17 zł/godz.), KELNERA/-KĘ (12 zł/godz.) z doświadczeniem. 533 226 109
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-02-21 22:15 W niedzielę silny wiatr i intensywne opady deszczu, w Tatrach śniegu 2020-02-21 21:50 Policjanci uratowali bezdomnych, którzy w opuszczonym hotelu zapalili ognisko 1 2020-02-21 21:49 Wyskocz na narty. Mamy dla Was karnety 2020-02-21 21:39 Lotos Cup Kids 2020-02-21 20:23 Przystań w zawieszeniu 2020-02-21 20:18 Tydzień Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem. Prokurator czeka 1 2020-02-21 19:39 Noclegi w kontenerach – kit czy hit 4 2020-02-21 18:59 Kierowcy nadal płacą za bezpłatny parking (WIDEO) 1 2020-02-21 18:48 Dwie hondy zderzyły się na zakopiance 2020-02-21 18:43 Salom Marcowy 2020 w Miejskiej Galerii Sztuki w Zakopanem 2020-02-21 18:19 Jadą na weekend do Zakopanego 2020-02-21 17:28 Dodatkowe półtora miliona na oświatę 1 2020-02-21 16:48 Nie chcą betoniarni 5 2020-02-21 16:26 Zapomniana jadłodajnia na kołach 2020-02-21 16:10 Wielki Finał Pucharu Zakopanego w Narciarstwie Alpejskim 2020-02-21 15:37 Znak na znaku znakiem pogania 1 2020-02-21 15:13 VI Zakopiański Duathlon Zimowy 2020-02-21 15:08 Powstanie wybuchło 174 lata temu (ZDJĘCIA) 2020-02-21 14:24 Samochodowa przejażdżka po Zakopanem (WIDEO) 1 2020-02-21 14:00 Fatalne skrzyżowanie 2 2020-02-21 13:38 Śmieciarka uszkodziła linię energetyczną 2020-02-21 13:27 Samochód wypadł z jezdni i zawiesił się na skarpie. Kierowca miał 1,75 promila 3 2020-02-21 13:04 Coraz większy ruch na drogach - uwaga na stłuczki 2020-02-21 12:56 Nagły zgon na Olczy 2020-02-21 11:53 Stłuczka z przewrotką - uwaga na śliskie drogi 2020-02-21 11:25 Duże korki między Zakopanem a Poroninem, dalej też duże zatory 2020-02-21 10:29 Ostatni weekend ferii. Policjanci będą czuwać na bezpieczeństwem 2 2020-02-21 09:49 Zadbaj o bezpieczeństwo prawne i podatkowe twojego biznesu 2020-02-21 09:30 Tylko rondo uratuje Gronków 2 2020-02-21 08:01 Ferie powoli się kończą, śniegu na stokach nie brakuje 1 2020-02-21 01:00 Dołącz do zespołu KFC Poronin 2020-02-20 22:13 Ultramaraton Babia Góra 2020 1 2020-02-20 21:34 W piątek krótki powrót zimy, w weekend znowu odwilż 2020-02-20 20:54 OSM Radomsko likwiduje nowotarską mleczarnię - powiat przyjmuje rezolucję 2 2020-02-20 20:30 Impreza jakiej jeszcze nie było! 2020-02-20 20:09 Biały miś, roztańczona góralka i zbójnicy 2020-02-20 19:35 Ciemności na Piłsudskiego 2 2020-02-20 19:14 Snowboardowy freestyle przy hotelu Imperial w Zakopanem (WIDEO) 2020-02-20 18:17 Oksza przed remontem 2020-02-20 17:20 Szkoci na początek "Dudaskiego tłustego czwartku" w Zakopanem (WIDEO) 1 2020-02-20 16:24 Szkoły tylko dla tradycyjnych wartości - powiat przyjął kontrowersyjne przepisy 15 2020-02-20 15:23 Informacja o płatnym parkingu bez wiedzy i zgody miasta. Zgłaszają sprawę na policję (WIDEO) 6 2020-02-20 14:54 Komisariat rośnie 2020-02-20 13:52 Tatry z Adriatykiem 2020-02-20 12:58 23 lata temu zginął Maciej Rysula 2 2020-02-20 12:51 Poranne zderzenie w Jabłonce 2020-02-20 12:15 Po jednej stronie parking płatny, po drugiej darmowy. Znaki wprowadzają w błąd (WIDEO) 5 2020-02-20 11:21 Kontrolują czy kierowcy zapłacili za miejskie parkingi 6 2020-02-20 10:37 Bar na bulwarach 1 2020-02-20 09:53 Jak ostatki to na charytatywnym balu dla Danielka
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-02-21 21:37 1. hehe to jakieś jaja? jak się nie da rozebrać ... to jarają ? norma zróbta sobie pamiątkowe zdjęcie z byłym zabytkiem 2020-02-21 21:18 2. A co na to inspektor budowlany. Gdzie odprowadzane są ścieki. 2020-02-21 21:14 3. Oby tylko wiatr nie rozebrał z boazerii i dachu tak jak się stało na Rusińskim. 2020-02-21 21:04 4. A gdzie ta betoniarnia ma powstać ? Jak dla mnie spoko może będą tańsi jak Ci z N.Targu czy Ustupu... 2020-02-21 20:37 5. Mnie sie podoba taki pomysl. Zdjecia tylko nieciekawie wykonane. Na zywo wyglada to duzo lepiej, a przejezdzam tam dosc czesto motocyklem podczas weekendowych wycieczek. 2020-02-21 20:30 6. Zostałem oszukany przez U-Bolka. Kto mi pomoże? 2020-02-21 20:29 7. Jechalem tam dzisiaj zwróciłem uwage ze oznakowanie jest zgodne z przepisami tam gdzie darmowe tam jest znak P bez oznakowania parkometru i napisu platny. Tam gdzie jest platny tam oznakowanie P z parkometrem i sliwem platny. Rowniez widzialem ze po stronie bezplatnego nie ma ani jednego parkometru w zwiazku z czym jest dobrze. 2020-02-21 20:07 8. Tam chyba ktoś pozmieniał wieloletnie oznakowanie. To teraz tak będzie niestety. 2020-02-21 19:52 9. Bardzo fajny pomysł. Zazdroszczę. Na pewno znajdą się klienci których nie interesuje elewacja a widoki 2020-02-21 19:22 10. Droga mała_mi z Podegrodzia, w pierwszych słowach dziękujemy za troskę. Jakoś jeszcze żyjemy, ale nie wiemy jak długo to oblężenie wytrzymamy. Dziękujemy, za troskę o M. - ona ma się najlepiej z nas, bryluje na pałacach, gdzie wprowadza nowe kodeksy a L. jest jej i jej pomysłów zagorzałym fanem. "Ratuje" nasze dzieci i pozyskuje środki na zajęcia, na które nasze dzieci ni h... nie chcą chodzić. Co do jej towarzysza, to realizuje on swój plan restrukturyzacji społeczności mu podległej. Ludzi szczuje jeden na drugiego - tu nic się nie zmieniło. Wielu wyższych rangą jest już po jego stronie i plany mu nawet podsuwa, na własną rękę akcje odwetowe nawet prowadząc. Z wielkich planów nici tylko zostały, ale wszyscy udają, że tego nie widzą w obawie przed zemstą. Tak więc jak widzisz odliczamy dni do wyborów, tak jak jeszcze niedawno Wy czyniliście. Napisz czasem, otuchy dodaj.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

FILMY TP

Pożegnania